Zwierzęta nie żyją tylko tu i teraz. Dowiedziono, że mają wyobraźnię i potrafią bawić się „na niby”
Naukowcy z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa (Johns Hopkins University) dowiedli, że szympansy potrafią używać wyobraźni i udawać, co dotychczas uznawano za wyłącznie ludzką cechę. Każdy z trzech eksperymentów, prowadzony przy pomocy Kanzi, 43-letniego bonobo, pokazał, że nasi najbliżsi żyjący krewni potrafią wyobrażać sobie nieistniejące przedmioty i udawać, że z nich korzystają. Eksperymenty rozpoczęto po tym, jak pojawiły się anegdotyczne doniesienia, że Kanzi potrafi podejmować udawane zachowania (zabawy „na niby”) i reaguje na prośby o wskazanie nieistniejących przedmiotów.
Badania przeprowadzone na Kanzi sugerują, że małpy – a co najmniej zwierzę wychowane w otoczeniu ludzi – posiadają zdolności poznawcze, pozwalające na rozumienie koncepcji przedmiotów udawanych. Zdolności te prawdopodobnie sięgają czasów naszych wspólnych przodków sprzed 6–9 milionów lat.
To dowodzi, że one nie żyją tylko tu i teraz. To całkowita zmiana naszego postrzegania ich zdolności umysłowych. Wyobraźnia od zawsze jest postrzegana jako coś wyłącznie ludzkiego, a spostrzeżenie, że nie jest to tylko nasza cecha wszystko zmienia. Jane Goodall zauważyła, że szympansy wykonują narzędzia i to doprowadziło do zmiany definicji tego, co oznacza być człowiekiem. Obecne badania pokazują, że jeszcze raz powinniśmy przemyśleć, co czyni nas wyjątkowymi i jak wygląda życie umysłowe innych zwierząt, mówi Christopher Krupenye z Wydziału Psychologii i Nauk o Mózgu, który specjalizuje się w badaniu myślenia zwierząt.
Pomimo tego, że niejednokrotnie pojawiały się anegdotyczne doniesienia o zwierzętach – zarówno dziko żyjących, jak i trzymanych w niewoli – które bawią się w udawanie, dotychczas nikt nie prowadził kontrolowanych badań nad tym zagadnieniem.
Podczas serii eksperymentów, eksperymentator i Kanzi siedzieli naprzeciwko siebie przy stole zastawionym albo pustymi dzbankami i kubkami, albo miskami i słoikami. W pierwszym eksperymencie na stole znajdowały się dwa puste przezroczyste kubki i pusty przezroczysty dzbanek. Eksperymentator najpierw „nalewał” sok do obu kubków, a następnie „wylewał” go z jednego z nich. Na pytanie „gdzie jest sok” Kanzi w większości przypadków wskazywał „pełny kubek”. Aby sprawdzić, czy bonobo rzeczywiście miał na myśli prawdziwy sok, podczas drugiego eksperymentu obok kubka z udawanym sokiem znajdował się kubek z prawdziwym. Kanzi, pytany co chce, wskazywał na pełny kubek.
Trzeci eksperyment był podobny, ale tym razem jego przedmiotem były udawane winogrona. Eksperymentator udawał, że z pustej miski bierze winogrona, a następnie umieszcza je w dwóch słojach. Później udawał, że opróżnia jeden z nich. Na pytanie, gdzie są winogrona, Kanzi wskazywał „pełny” słój.
Odkrycie wskazujące, że małpy potrafią udawać istnienie przedmiotów, których nie ma, jest niezwykle ekscytujące. Kanzi potrafi stworzyć w swoim umyśle ideę takiego przedmiotu, a jednocześnie wie, że w rzeczywistości on nie istnieje, mówi współautorka badań, Amalia Bastos.
Wyobraźnia jest tym, co zapewnia ludziom bogate życie umysłowe. A jeśli korzenie wyobraźni sięgają naszych wspólnych przodków z małpami, musimy poddać w wątpliwość przekonanie, że inne zwierzęta żyją tylko tu i teraz. Badania te powinny skłonić nas do dbania o te stworzenia o bogatych pięknych umysłach i upewnić się, że przetrwają, dodaje Krupenye.
Kanzi zmarł nagle 18 marca 2025 roku w wieku 44 lat. Przed śmiercią nie wykazywał żadnych niepokojących objawów, chociaż był leczony na serce.
Wyniki badań, w których wziął udział, zostały właśnie opublikowane na łamach Science.
Komentarze (0)