Nie chcą miliarda euro za zbudowanie teleskopu na Wyspach Kanaryjskich
Członkowie Thirty Meter Telescope (TMT) International Organization odrzucili ofertę dofinansowania w wysokości 1 miliarda euro w zamian za wybudowanie TMT na Wyspach Kanaryjskich w Obserwatorium Roque de los Muchachos na wyspie La Palma. Miejsce to jest – po Obserwatorium Mauna Kea – drugą najlepszą na półkuli północnej lokalizacją dla teleskopów. Znajdują się tam jedne z najnowocześniejszych urządzeń.
Nie wiadomo, ile ma kosztować TMT. Szacunki mówią o 3 miliardach USD, z czego 2 miliardy zostały już zadeklarowane przez sponsorów. Teleskop – o ile powstanie – będzie wykorzystywał główne zwierciadło o średnicy 30 metrów. Ma być ono zbudowane z 492 segmentów szkła o niemal zerowym współczynniku rozszerzalności cieplnej. Pozwoli obserwować najstarsze i najsłabiej świecące galaktyki.
W 2009 roku TMT International Organization – w skład której wchodzą m.in. University of California, California Institute of Technology, Kanada, Indie i Japonia – wybrała Mauna Kea na miejsce wybudowania urządzenia. Mieszkańcy Hawajów, dla których Mauna Kea jest świętą górą, zaczęli protestować przeciwko budowie tam kolejnego obserwatorium. W 2015 roku Sąd Najwyższy Hawajów orzekł, że zgoda na budowę została wydana z naruszeniem prawa, gdyż stanowa rada planowania przestrzennego wydała ją przed rozpatrzeniem wszystkich protestów. Sąd uznał, że późniejsze ich rozpatrzenie narusza konstytucyjną zasadę uczciwego postępowania. Wówczas pojawiła się propozycja budowy teleskopu na La Palmie.
Przez kolejne dwa lata prowadzone było kolejne postępowanie związane z wydaniem pozwolenia. Tym razem wszystko odbyło się zgodnie z prawem i w 2018 roku Sąd Najwyższy Hawajów podtrzymał pozwolenie na budowę. Jednak protesty i blokada drogi w 2019 roku uniemożliwiły rozpoczęcie prac. Jakby tego było mało w 2024 roku amerykańska Narodowa Fundacja Nauki – która zapewnia aż 25% federalnego wsparcia badań podstawowych na amerykańskich uczelniach – oznajmiła, że nie będzie finansowała budowy dwóch wielkich teleskopów i w 2025 roku podjęła decyzję o finansowaniu Giant Magellan Telescope.
W tym samym 2025 roku rząd Hiszpanii zaoferował 400 milionów euro na budowę TMT na La Palmie, a wkrótce potem Europejski Bank Inwestycyjny i hiszpański Państwowy Instytut Kredytowy zaproponowały kolejnych 600 milionów euro.
Teraz dowiadujemy się, że członkowie konsorcjum TMT odrzucili ofertę. Część astronomów zgłaszała zastrzeżenia, zwracając uwagę, że cieplejszy klimat oraz niższe położenie nad poziomem morza mogą ograniczać potencjał teleskopu. Przede wszystkim mogą ucierpieć obserwacje przeprowadzane w średnim zakresie podczerwieni, dla których najlepsze warunki to chłód i niska wilgotność. Takie zapewnia Mauna Kea.
Komentarze (0)