Kręgowce potrzebują bioróżnorodności wśród owadów
Co łączy niedźwiedzia grizzly, żabę i papugę? Fakt, że ich życie może zależeć od owadów i to na znacznie więcej sposobów, niż nam się wydaje. Owady dostarczają pożywienia, budują schronienia, usuwają odchody i odstraszają drapieżniki. Opublikowany właśnie w Nature Reviews. Biodiversity przegląd badań pokazuje, jak bardzo rozległa i skomplikowana to sieć i dlaczego jej osłabienie, spadek liczby i bioróżnorodności owadów może negatywnie odbić się na całym świecie kręgowców.
Rob Cooke i Eliza M. Grames z University of Exeter oraz ich zespół przeanalizowali dane dotyczące diety 19 750 gatunków kręgowców lądowych i słodkowodnych. Wynika z nich, że aż 73% z nich zjada bezkręgowce, a 44% żywi się wyłącznie nimi. Drobne zwierzęta stanowią więc podstawę wyżywienia ogromnej rzeszy znacznie większych zwierząt.
Owady trafiają też do mniej oczywistych jadłospisów. Kojarzone z nektarem kolibry uzupełniają dietę bezkręgowcami, zdobywając w ten sposób białko potrzebne do rozwoju tkanek. Niedźwiedzie grizzly potrafią okresowo objadać się ćmami, a szympansy jedzą termity. Szczególnie ważny jest taki pokarm dla młodych. Z przeglądu wynika, że 96% północnoamerykańskich ptaków lądowych karmi młode częściowo lub całkowicie owadami.
Ważna jest nie tylko ilość jedzenia, ale też termin jego pojawiania się. Wiele ptaków dostosowuje lęgi do sezonowej obfitości owadów. Jeśli okres największej dostępności pokarmu i czas karmienia piskląt przestaną się pokrywać, pojawia się problem. Owady łączą też środowiska. Te wylatujące z wody żywią zwierzęta na lądzie, a spadające do strumieni są pokarmem dla ryb. W ten sposób między wodą a lądem przemieszcza się energia i składniki odżywcze.
Rola owadów nie ogranicza się tylko do pokarmu. Termitiery i mrowiska to miejsca oferujące stabilną temperaturę, wilgotność i schronienie. Korzystają z nich ptaki, ssaki, płazy i gady. Niektóre nietoperze znajdują tam kryjówki, jaszczurki składają jaja. A sąsiedztwo os czy mrówek może zapewniać ptasim gniazdom ochronę. Niektóre gatunki ptaków celowo zakładają gniazda w pobliżu gniazd żądlących i gryzących owadów. Ewentualny drapieżnik musi liczyć się wówczas z atakiem.
Kręgowce wykorzystują też owadzią broń. Niektóre żaby pozyskują ze zjadanych owadów substancje, które służą im do chemicznej obrony. Chrząszcze rozkładające odchody zmniejszają przeżywalność pasożytów, a larwy niektórych ciem usuwają odpady z ptasich gniazd. To znacznie mniej widowiskowe niż polowanie, więc trudno tego typu zjawiska zauważyć. Jednak dla mieszkańców gniazd czy nor takie owadzie usługi mogą mieć kluczowe znaczenie.
Przytaczane przez autorów badań zależności są często niezwykle zaskakujące. Opisano afrykański ekosystem, w którym inwazyjne mrówki wypierają rodzime gatunki chroniące drzewa przed słoniami. Pozbawione obrońców drzewa są silniej niszczone przez słonie, przez co krajobraz staje się bardziej otwarty. Lwom trudniej jest wówczas podkradać się do zebr, więc częściej polują na bawoły. Zmiana w świecie owadów przekłada się więc na zmiany w szacie roślinnej, wśród największych roślinożerców i największych drapieżników.
Łańcuchy zależności widoczne są też pod wodą. Larwy niektórych jętek i ochotek drążą osady denne, przemieszczają je, ułatwiają docieranie tlenu wgłąb podłoża. W ten sposób zmieniają warunki życia innych organizmów i obieg składników chemicznych. A gdy dorosłe owady opuszczają wodę, wynoszą na ląd część zgromadzonych tam substancji chemicznych. Masowe wyloty z wody pomagają w usuwaniu nadmiaru różnych substancji z ekosystemu wodnego. W odpowiednich warunkach proces taki ogranicza skutki zanieczyszczania wód nawozami sztucznymi i ryzyko masowego śnięcia ryb. W ten sposób owady wspierają ryby przez kształtowanie środowiska, w którym żyją.
Obserwowano też czaple, które wykorzystują owady jako przynętę. Kładą owady na powierzchni wody i czekają na rybę, która się na nie skusi.
W te zależności uwikłane są też zwierzęta roślinożerne. Owady zapylają rośliny, rozsiewają nasiona i współtworzą w ten sposób przyszłe zasoby roślin, owoców, liści i schronień. Weźmy przykład figowców, które są zapylane przez drobne błonkówki. Z owoców tych drzew korzystają co najmniej 1274 gatunki ptaków i ssaków. Więc bardzo mały owad wpływa na dostępność do pożywienia dla olbrzymiej liczby zwierząt.
Jak widać skuteczna ochrona przyrody wymaga też ochrony owadów. Tymczasem na całym świecie notuje się gwałtowne spadki liczebności owadów. Można o tym przeczytać w naszych wcześniejszych artykułach: Apokalipsa owadów, entomolodzy-amatorzy biją na alarm oraz Dramatycznie spada liczba owadów. To zagrożenie dla całego ekosystemu.
Z opisywanymi przez nas badaniami zespołu Cooke'a i Grames można zapoznać się w artykule The importance of insect biodiversity for vertebrates.
Komentarze (0)