Wizualizacja komputerowa dużej srebrnej kopuły teleskopu z otwartą szczeliną na szczycie, stojącej na pustynnym, skalistym zboczu wulkanicznej góry.
Sąd zablokował budowę największego teleskopu na Ziemi
Tak ma wyglądać Thirty Meter Telescope© TMT.org

Rodzimi mieszkańcy Hawajów odnieśli znaczące zwycięstwo. Stanowy Sąd Najwyższy orzekł, że zgoda na budowę na Mauna Kea TMT (Thirty Meter Telescope), największego teleskopu świata, została wydana z naruszeniem prawa. Stanowa rada planowania przestrzennego wydała bowiem zgodę zanim rozpatrzyła wszystkie sprzeciwy. Mówiąc prost, rada postawiła powóz przed koniem wydając zgodę zanim wysłuchała wszystkich głosów sprzeciwu. W takiej sytuacji zgoda nie jest ważna - uznał Mark Recktenwald. Tym samym Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu niższej instancji, którzy nie dopatrzył się nieprawidłowości. Teraz, aby kontynuować budowę TMT, należy postarać się o nowe zezwolenie.

Mauna Kea to dla Hawajczyków święta góra. Wierzą oni, że szczyt został stworzony przez bogów, by dusze zmarłych miały którędy wędrować do nieba. Od lat 60. ubiegłego wieku rdzenni mieszkańcy Hawajów sprzeciwiają się budowie na szczycie kolejnych teleskopów. Walka o TMT trwała przez 7 lat. W końcu wydano zgodę na budowę urządzenia. W związku z tym przeciwnicy budowy teleskopu wnieśli sprawę do sądu.

 

Źródło: Science

Udostępnij:

Mariusz Błoński

Redaktor KopalniWiedzy, studiował filologię klasyczną i filologię hiszpańską. W wolnych chwilach czyta i odpoczywa w ruchu. Pasjonuje go przyroda, japońskie miecze, historia średniowiecza oraz Krav Maga. Zachwyca go świat dzikich zwierząt, średniowiecznych zabytków i manuskryptów. Marzy o życiu nad Biebrzą oraz o zobaczeniu Rawenny i Brugii — to tak na początek.

Zobacz również

34 komentarze

Sławko
3.12.2015

I w taki właśnie sposób zabobony hamują rozwój nauki.

tomekmad
3.12.2015

I w taki właśnie sposób zabobony hamują rozwój nauki.

Jesteś bardzo ograniczony, gdzie tu widzisz zabobony? Ta ziemia jest częścią ich dziedzictwa kulturowego tak samo jak ich wierzenia i to chyba normalne, że nie chcą niszczyć wielowiekowej tradycji i krajobrazu jakimś budynkiem. Ciekawe jakbyś zareagował jakby na Rysach chcieli nam wybudować taki teleskop i zepsuć panoramę Tatr.

ex nihilo
3.12.2015

Z tym niszczeniem krajobrazu, to trochę nie tak, jak piszesz. Teraz wygląda to tak:

cropped-cropped-kpsunset2_web1.jpg

Gość Astro
3.12.2015

W kwestii "ich prawa":

In Honolulu, the governor and legislature, enthusiastic about the development, set aside an even larger area for the observatory causing opposition in the main city of the Big Island, Hilo. Native kānaka ʻōiwi believed the entire site was sacred and that developing the mountain, even for science, would spoil the area.

może to jednak zahaczać o "zabobony", choć zawsze staram się szanować kwestie wyznania (polecam cały artykuł https://en.wikipedia.org/wiki/Opposition_to_the_Mauna_Kea_Observatories).

Na Rysach (powodów znajdzie się ze 358) nikt nie pobuduje obserwatorium. Dla TMT trudno Jankesom znaleźć lepszą lokalizację niż Mauna Kea.

Swoją drogą ciekawe, co sądzi o tym wszystkim rdzenny Hawajczyk Keanu Reeves?

Czy można piękniej niszczyć krajobraz?

observatories-mauna-kea-hawaii-17655254.


Edycja. Zasłyszane: "wiesz ilu z nich zaniosło swój tłusty zadek o własnych nogach na ten Święty Szczyt?"

Gość Astro
3.12.2015
W tej sytuacji uważam, że mają całkowite prawo do tego by nie zgadzać się na wybudowanie tam teleskopu.

Uważam, że masz całkowite prawo do takiego poglądu. Ich protesty sięgają czasów Kuipera (i pierwszego teleskopu tam pomieszczonego). Trzeba było wiele cierpliwości, by wytłumaczyć im jak działa teleskop (jak i to, że nie łapie dusz). Jak widać, nie wszyscy (do dziś) skumali. Myślę, że to jednak kwestia "pieniążków za dusze"…


Czyli chodzi tu o to kto ma większego siusia... większy teleskop.

To całkowicie inna bajka. Najważniejsze, że dzięki temu rozwija się NAUKA. :)

Bez pokazywania większego siusiaka nie byłoby programu Apollo, jak i bardzo wielu programów naukowych. ;)

thikim
3.12.2015

Stanowy Sąd Najwyższy orzekł, że zgoda na budowę na Mauna Kea TMT (Thirty Meter Telescope), największego teleskopu świata, została wydana z naruszeniem prawa. Stanowa rada planowania przestrzennego wydała bowiem zgodę zanim rozpatrzyła wszystkie sprzeciwy.

Bo oczywiście jakaś tam rada planowania przestrzennego?? nie mogła rozpatrzeć wszystkich protestów i byłoby pozamiatane. Tylko musiała (urzędnicy) robić coś poza przepisami prawa.

Inna sprawa że ktoś właścicielem tych terenów jest. Jak rozumiem jakieś miasto, gmina itp.

Jeżeli miasto to musi się liczyć ze zdaniem swoich obywateli.

To całkowicie inna bajka. Najważniejsze, że dzięki temu rozwija się NAUKA.

Najważniejsze jest przestrzegać praw obywatelskich jeśli już się jakieś ustanowiło.

Myślę, że to jednak kwestia "pieniążków za dusze"…

Jeśli ktoś im te pieniądze będzie chciał dać to czemu nie.

Gość Astro
3.12.2015
Przypis 25

26.

Corporations pay only $1 per year in lease rent for the use of our land.

Chyba już napisałem o co chodzi, jak nie wiadomo o co chodzi. :)

[but] the technology developed on the telescopes is used to attract military and corporate contracts worth millions of dollars.

Tu również, choć Pani Winona zapomniała (nie wierzę, że nie wiedziała), że działa to również w drugą stronę (vide optyka adaptatywna); niekoniecznie za pieniążki! :)

Edycja: oczywiście nic nie mam do świętych krów. ;)

Gość Astro
3.12.2015

To całkowicie inna bajka. Najważniejsze, że dzięki temu rozwija się NAUKA.

Najważniejsze jest przestrzegać praw obywatelskich jeśli już się jakieś ustanowiło.

Thikim, tu nie chodziło o prawa, a o siusiaka. :D

Nawet kosztem wierzeń, praktyk i praw mieszkańców?

Skoro

Zasłyszane: "wiesz ilu z nich zaniosło swój tłusty zadek o własnych nogach na ten Święty Szczyt?"

to kto im zabrania "wierzeń, praktyk i praw mieszkańców?"? I tak robią to parę kilometrów niżej. ;)

<flame war>

make-love-not-war-peace.jpg

Gość Astro
3.12.2015
Teraz wygląda to tak

Nihilo, Pani Emily

http://emilyberkson.com/

zamieściła jednak panoramę Kitt Peak.

thikim
3.12.2015

To całkowicie inna bajka. Najważniejsze, że dzięki temu rozwija się NAUKA.

To jeszcze raz. Dla Astro być może najważniejsze. Dla innych niekoniecznie.

Czy bez tego nie będzie się rozwijać?

Wyluzuj Astro, nawet jakby się 100 razy szybciej rozwijała to co to zmienia?

Ludzie kiedyś żyli chociaż się z 1000 razy wolniej rozwijała i też bywali szczęśliwi i robili co mieli do zrobienia, czasem nawet "love".

Gość Astro
3.12.2015
Czy bez tego nie będzie się rozwijać?

Jak się uprzeć, to nie licząc czasu na sen, na piechotę można zajść na Księżyc jedynie w 11 lat. :)

Gdyby nikt nie chciał pokazywać, że ma większego, to kasa na takie przedsięwzięcia by się nie znalazła. Oczywiście, pierwszymi atomistami byli Grecy; gdyby trochę dłużej pogłówkowali, to pewnie doszliby i do kwarków. ;):D

Wyluzuj Astro

Całkowity luzik, jak zawsze. :)

https://www.youtube.com/watch?v=mzjxILBX4OY

thikim
3.12.2015

gdyby trochę dłużej pogłówkowali, to pewnie doszliby i do kwarków.

To by raczej było dążenie do pokazania że ma się mniejszy/mniejszą

darekp
4.12.2015
https://pl.wikipedia...echnologi.C4.99

Tylko że istnieją jeszcze jakieś rzeczy niematerialne.

Z jednej strony nie mam nic przeciwko umieszczeniu dajmy na to obserwatorium na Rysach (jak se tam wliziecie, to obaczycie, że tuż obok po słowackiej stronie jest do wyboru do koloru wyższych i ładniejszych szczytów chociażby sąsiednia Wysoka ;), a poza tym już oszpecono np. i tak niezbyt ładną Śnieżkę)

A z drugiej strony... Ja tam bym nie chciał, żeby np. zlikwidowano wszystkie kościoły i w ich miejsce ktoś zainstalował swojego wielkiego siusia..., podobnie zdaje się myślała Oriana Fallaci, z tego co pamiętam, chociaż świadomie przeszła na ateizm w wieku dojrzałym, to jednak nie chciała, żeby znikły włoskie kościoły (mam nadzieję, że dobrze zrozumiałem to co kiedyś napisała). Thikimowi pewnie by się nie spodobało, gdyby ktoś w miejsce cmentarzy, które fotografuje, wybudował swojego wielkiego... no wiecie co, Astro zapewne by się mocno skrzywił, gdyby zamiast jego ukochanej kolekcji płyt (zgaduję, ze takową posiada) sterczał wielki... itd. Pewnie dałoby się znaleźć lepsze przykłady, ale piszę co mi pierwsze przychodzi do głowy (wpływ Oriany F. widoczny ;))

Można uważać, że to ciemnota i zabobony, może i Hawajczycy kierowali się ciemnotą i zabobonami, ja tam nie wiem (przykładów ww. chociażby w przywiślańskim kraju bez liku - nie tylko kult "męczenników smoleńskich" ale i debilnych powstań oraz rozmaitych "wieszczów" - Mickiewicza, Słowackiego itd., zdaje się nadal oficjalnie zapodawany w szkołach "do wierzenia" de facto), ale równie dobrze może tak być, że to był świadomy wybór, że chcemy coś zachować z naszej kultury. Nie zawsze musimy się kierować tylko rachunkiem korzyści naukowych, skoro mamy kulturę, to widać długofalowo jest w jakimś tam sensie ewolucyjnie opłacalna. Źle by było, gdyby w ogóle nie budowano teleskopów, ale jeśli sobie od czasu do czasu odpuścimy jakąś okazję, patrząc na kulturę, tradycję, wartości, to chyba niekoniecznie.

Jajcenty
4.12.2015
skoro mamy kulturę, to widać długofalowo jest w jakimś tam sensie ewolucyjnie opłacalna

Skoro mamy katar, to widać.... 

darekp
4.12.2015

Jajcenty, jeśli wolisz bez kultury, to można i bez kultury: https://www.youtube.com/watch?v=ErKNGvgeO00#t=52m42s

Tylko że nawet na tym przykładzie widać, że to CHYBA jest niespecjalnie opłacalne ewolucyjnie - wydatki energetyczne na walkę, straty w ludziach itp. ;-)

Jajcenty
4.12.2015
Jajcenty, jeśli wolisz bez kultury, to można i bez kultury

Nie mam nic do kultury. To sposób argumentacji mnie wzbudza.

Dla starszych klasyk:

Na pytanie czy musiało dojść do.... odpowiadamy: pewnie musiało, skoro doszło. 

Sławko
5.12.2015

Jesteś bardzo ograniczony, gdzie tu widzisz zabobony? Ta ziemia jest częścią ich dziedzictwa kulturowego tak samo jak ich wierzenia i to chyba normalne, że nie chcą niszczyć wielowiekowej tradycji i krajobrazu jakimś budynkiem. Ciekawe jakbyś zareagował jakby na Rysach chcieli nam wybudować taki teleskop i zepsuć panoramę Tatr.

Każde wierzenia to zabobony. Jeśli ktoś tu jest ograniczony, to właśnie ten kto te zabobony "pielęgnuje". Kwestii własności tego kawałka ziemi nie podnosiłem, bo to osobna sprawa. Gdyby Rysy nadawały się na postawienie tego teleskopu byłbym jak najbardziej za. Na Kasprowym Wierchu, na Śnieżce i innych szczytach są placówki badawcze (głównie meteorologiczne) i mi one nie przeszkadzają i panoramy gór mi nie psują. Panoramę gór psują mi tylko śmieci, które "turyści" rzucają gdzie popadnie.

thikim
5.12.2015

W takim razie cała nauka to zabobony :)

Kiedyś nauką było to że Słońce krąży wokół Ziemi. Potem nauką było że atomy są niepodzielne. Itd. Potem był eter, a nie wiadomo czy kiedyś nie wróci w innej postaci.

Dziś też mamy jakąś naukę która za lat 100 będzie inna.

Czyli dokładniej rzecz pisząc: w nauce mamy pewne rzeczy ugruntowane i sprawdzone (ale tylko do pewnego stopnia zawsze) oraz rzeczy słabo ugruntowane i słabo sprawdzone. Przyjmowanie tego jest wiarą. Ta wiara sprawdza się w wielu sytuacjach praktycznych.

Nikt jednak nie zbadał ŻADNEGO PRAWA w KAŻDYM MOŻLIWYM PRZYPADKU - czyli wiara.

Flaku
5.12.2015

Po co sięgać tak daleko i obalać twierdzenia naukowe? Nie wystarczy powiedzieć, że w takim razie zabobonem jest również wiara w to, że nauka powinna się rozwijać? W tym twierdzeniu nie ma nic obiektywnego, ot takie widzimisie ludzi, którzy z niewiadomych przyczyn pragną wiedzy oraz paru rzeczy, na skonstruowanie których ta wiedza pozwala.

Jajcenty
5.12.2015
Po co sięgać tak daleko i obalać twierdzenia naukowe?

Tak tak! Trzeba opowiedzieć na fundamentalne pytanie "po co to wszystko".  Co jest naszym celem? I czy w ogóle trzeba mieć cel? Nieuświadamiana odpowiedź zwykle brzmi, żeby było dobrze. Praktyczna: żeby to mnie było dobrze. I masz wyjaśnienie. Każdy chce dobrze tylko kryteria nie są jasne. Jeden chce obserwatorium drugi wędkować w pięknych okolicznościach przyrody.

To pisałem ja, Jajcenty, filozof III klasy. 

Gość Astro
5.12.2015
To pisałem ja, Jajcenty, filozof III klasy.

:D :D :D

Jako domorosły filozof jedynie IV klasy niezmiennie jestem pełen podziwu jak temat z gruntu dotyczący decyzji administracyjnej potrafi w komentarzach kopalnianych przefedrować pokłady religioznawstwa, metodologii nauk, filozofii i językoznawstwa. ;)


Edycja: zapomniałem o polskim romantyzmie, fotografii i muzykoznawstwie . :)

ex nihilo
5.12.2015

:D 

No dobra, to w takim razie - jako filozoficzny, teologiczny i fizyczny nieuk całkowity - spróbuję zamknąć paszczę religijno-naukowemu Uroborosowi biblijną definicją grawitacji: 

Każdemu bowiem, kto ma, będzie dodane, tak że nadmiar mieć będzie. Temu zaś, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma. (Mt 25:14-30)

którą tutaj bym zastosował tak: jeśli tam górę paskudzi już pięć czy dziesięć takich pokrak, to dołożyć następną, a nie szkaradzić następnej :)

P.S.

Po obejrzeniu w nocy wykladu Penrose'a na temat jego hipotezy nieskończonego eonowego sznurka (veto!) i dziesięciu godzinach dark ambientu, wszystko mi się już pod kopułą πr↓ :D

Jajcenty
5.12.2015
a nie szkaradzić następnej

Jakie tam szkaradzić?! Wzgórze bez szlachetnie białej kopuły jest jakieś takie niedokończone ;) 

thikim
5.12.2015
Po co sięgać tak daleko i obalać twierdzenia naukowe?

Kto obala? Tak pojmowana nauka dalej jest utylitarna i sprawdza się w życiu codziennym. Traci jedynie walor absolutu, zyskuje za to walory wiary :D

Wnioski różne można wysnuć: ja wysnuwam taki że wiara jest potrzebna  - sprawdza się w życiu. Wszystko jedno czy wiara jako religia czy wiara jako nauka.

W sposób naukowy można podchodzić do sprawy gdy ma się pełną wiedzę o warunkach wyjściowych i prawach jakie działają (a i to ze względu na Heisenberga nie do końca).

Ponieważ nigdy się nie ma pełnej wiedzy - wiara jest niezbędna (co najwyżej niektórzy tego nie zauważą).

Zawsze jest jakaś wiedza, ale nigdy pełna. Im więcej wiedzy tym więcej nauki, braki jednak czymś trzeba zapełnić - żeby głowa pusta nie była :D

Gość Astro
5.12.2015
ja wysnuwam taki że wiara jest potrzebna

vs

wiara jest niezbędna

Hmmm. Uważam, że każda religia, która pomaga lepiej żyć i umierać jest dobra (niestety, może to wykluczać część islamu…).

Po obejrzeniu w nocy wykladu Penrose'a na temat jego hipotezy nieskończonego eonowego sznurka (veto!)

Może paru forumowiczów spojrzy; może podyskutujemy. "Jest właśnie tak, jak powinno być." (Pani Iwonka rulez! ;)).

i dziesięciu godzinach dark ambientu, wszystko mi się już pod kopułą πr↓

Dziesięć godzin jak dla mnie to już hardcore. Może. ;)

thikim
5.12.2015

Czy słowo "niezbędne" oznacza że coś jest "niepotrzebne"? :D

ex nihilo
5.12.2015
Może paru forumowiczów spojrzy; może podyskutujemy. "Jest właśnie tak, jak powinno być." (Pani Iwonka rulez!

Ten był bez Pani Iwonki :) A szkoda, bo chociażby za te superdredy ma u mnie superplusa :)

Temat bardzo ciekawy, pewnie pogadać warto. Później (w nocy) zajrzę do historii, wrzucę link do tego wykładu i odpalę temat w gatkach ;)

Ponieważ nigdy się nie ma pełnej wiedzy - wiara jest niezbędna (co najwyżej niektórzy tego nie zauważą).

Hmm... całkiem fajnie wiarę zastępuje rozkład prawdopodobieństw z pozostawieniem "pustych" działek na niewiedzę. Wygląda to jak sito, ale działa dosyć skutecznie :) I dodatkowa zaleta: utrata takiej czy innej wiary zwykle mniej czy bardziej boli - prawdopodobieństwa się zmienia całkiem bezboleśnie, czysto matematyczna operacja :D

Edycja sklerotyczna:

Dziesięć godzin jak dla mnie to już hardcore.

No to dodaj do tego jeszcze przerycie uzasadnień do czterech wyroków SN i napisane dwie strony ### pisma :D

thikim
5.12.2015

Hmm... całkiem fajnie wiarę zastępuje rozkład prawdopodobieństw z pozostawieniem "pustych" działek na niewiedzę

Im więcej wiedzy tym więcej nauki, braki jednak czymś trzeba zapełnić - żeby głowa pusta nie była

Umysłem jesteś w stanie objąć co? Niewiele więcej niż nic.

I żebyś się jak Astro nie obrażał. Ja także. I on także i każdy człowiek.

Żeby zapełniać coś prawdopodobieństwem to trzeba wiedzieć prawie wszystko :) spróbuj policzyć prawd. swojej śmierci dzisiaj...

Rozpatrzmy zmysł uznawany za nasze główne źródło informacji o świecie: wzrok.

Twoje oczy reagują na nieskończenie małą cześć widma fal elektromagnetycznych - inaczej nic nie zobaczysz.

Przy czym dodatkowo natężenie tych fal musi też być w odpowiednim zakresie: inaczej słabo widzisz albo w ogóle, albo tracisz wzrok całkowicie czyli - inaczej nic nie zobaczysz.

Przy czym czas trwania musi być odpowiednio długi, ale i nie może być za długi, inaczej - nic nie zobaczysz.

Przy czym nawet jak te kryteria są spełnione to i tak nie ma pewności że coś zobaczysz.

Poza samym okiem, ważny jest mózg, ten także Ci ograniczy ilość bodźców.

W tej sytuacji alegorycznie:

płynie sobie człowiek łódką po oceanie, gdzie łódką jest wiedza, a ocean wiarą.

Można oczywiście położyć się oczami do dna łódki i udawać że się wszystko wie :D

prawda jest jednak taka, że tak jak daleko nam do tego superkomputera który by umiał zasymulować cały Wszechświat, tak samo daleko nam do pełnej wiedzy.

Cała reszta to wiara. Bo prawdopodobieństwo też trzeba policzyć "naukowo".

Wiara to brak wiedzy. A wiedzy brakuje każdemu z nas. Nie brakuje trochę, trochę to my wiemy.

(słowo trochę należy rozumieć jako 1- 0,9(9) :D )

w tym układzie wiara to 0,(9) -0 :D