Badania przeprowadzone przez międzynarodowy zespół pracujący pod kierunkiem Pere Gelaberta z Uniwersytetu Wiedeńskiego wskazują, że podczas maksimum ostatniego zlodowacenia mieszkańcy zachodniej Europy nie byli tak odizolowani genetycznie, jak sądzono. Analizy DNA zarówno ze szczątków, jak i DNA środowiskowego pokazują, że dochodziło do kontaktów pomiędzy społecznościami żyjącymi na przeciwległych krańcach kontynentu.
Około 34–25 tysięcy lat temu znaczną część Europy zamieszkiwali przedstawiciele kultury graweckiej. Pomimo podobieństwa wytwarzanych narzędzi i innych przedmiotów, nie stanowili oni jednolitej genetycznie populacji. Już wcześniejsze badania pozwoliły na wyróżnienie dwóch głównych linii: zachodniej (Fournol) oraz środkowo- i wschodnioeuropejskiej (Věstonice). Zespół Gelaberta dodał do tych badań informacje o materiale genetycznym trzech kolejnych przedstawicieli kultury graweckiej.
Szczególnie interesujące okazały się szczątki kobiety z jaskini Isturitz w południowo-wschodniej Francji. Z fragmentu jej kości uzyskano najstarszy obszerny zestaw danych genomicznych człowieka współczesnego z południowo-zachodniej Europy. Kobieta z Isturitz należała do linii Fournol. Jednak porównanie jej DNA z genomami ludzi z Dolní Věstonice w Czechach i ze stanowiska Sungir w Rosji pokazuje, że była spokrewniona z populacjami ze wschodu. Podobny wynik znaleziono ponownie analizując genom człowieka z francuskiego Ormesson datowany na ok. 31 800 – 30 000 lat temu. Widać w nim pokrewieństwo z genomem Kostenki14 z Rosji. Modelowanie wskazało, że do przepływu genów mogło dojść 32 500–31 500 lat temu.
Kolejnych informacji dostarczył ząb kobiety znaleziony w 2021 roku w jaskini Chufin w Kantabrii. Należała ona do linii Fournol, a jej mitochondrialne DNA – dziedziczone po matce – reprezentowało haplogrupę U8, którą stwierdzono u osobnika BK-1653 ze słynnej bułgarskiej jaskini Bacho Kiro.
Jeszcze ciekawsze dowody odkryto w szczątkach Ostuni1b z południowych Włoch. Należały one do męskiego płodu pochowanego wraz z kobietą Ostuni1 około 27 810–27 430 lat temu. Analiza potwierdziła, że byli krewnymi pierwszego stopnia, to najprawdopodobniej matka i syn. Porównanie genomów nie wykazało znaczących różnic w pochodzeniu genetycznym rodziców dziecka. Ostuni1b należał do linii Věstonice, miał ciemną skórę, ciemne włosy i brązowe oczy. Jego rodzice nie byli blisko spokrewnieni. To oznacza, że w ówczesnych społecznościach istniały mechanizmy zapobiegające wiązaniu się osób zbyt blisko ze sobą spokrewnionych.
Bardzo ważnym elementem badań była analiza materiału z jaskini El Mirón w Kantabrii. Nie dysponowano tam szczątkami, ale ludzkie DNA znaleziono w warstwie datowanej na 22 100–21 730 lat temu. Analizy wykazały pokrewieństwo mieszkańców tej jaskini z linią Fournol, a wynik taki jest zgodny z badaniami z jaskini Malalmuerzo (23 020–22 630 lat temu) w południowej Hiszpanii i La Riera (21 010–20 725 lat temu) z Asturii. To pokazuje, że mimo kontaktu ze wschodem kontynentu, zachodnia linia genetyczna przetrwała w południowo-zachodniej Europie przez tysiące lat. Co może potwierdzać hipotezę, że Półwysep Iberyjski stał się refugium podczas maksimum ochłodzenia.
Jednocześnie zaś badania podważają przekonanie o całkowitej izolacji regionalnych społeczności. W epoce graweckiej dochodziło do wymiany genetycznej na duże odległości.
Artykuł Early Gravettian genomic data from Western Europe reveal population movements before the LGM został opublikowany na łamach Science Advances.
Źródło: Universität Wien
Brak komentarzy. Dołącz do dyskusji na forum.
Skomentuj