Dlaczego nie zjadamy innych ludzi? To się po prostu nie opłaca Antropolodzy od dawna zmagają się z paradoksem dotyczącym kanibalizmu. Praktyka zjadania innych ludzi należy do zachowań objętych jednymi z najsilniejszych tabu, a jednocześnie ślady kanibalizmu pojawiają się na wszystkich kontynentach i we wszystkich epokach
Wielkie zagłębie produkcyjne wikingów. Na 100 tys. m2 powstawały tkaniny Badacze z Mosegaard Museum odkryli wielkie zagłębie tekstylne wikingów. Obejmowało ono obszar 100 000 metrów kwadratowych, na którym mieściły się 82 częściowo zagłębione w ziemi (grubehuse) budynki warsztatowe i jeden budynek mieszkalny.
Polska na szarym końcu. Mamy 39% analfabetów funkcjonalnych W 2023 roku 31 krajów OECD, w tym Polska, przeprowadziło nowy cykl Programu Międzynarodowej Oceny Kompetencji Dorosłych – PIAAC. To największe na świecie badanie tego typu, mierzące trzy kluczowe umiejętności dorosłych: rozumienie tekstu, rozumowanie matematyczne oraz rozwiązywanie problemów.
Astronomia/fizyka
Kwantowe struny Bethego w ultrazimnym gazie
3 godz. temuOkoło stu lat temu Hans Bethe, późniejszy noblista, przewidział istnienie niezwykłych kwantowych stanów związanych, w których tworzące je cząstki wspólnie poruszają się, zderzają z podobnymi obiektami i zachowują swoją strukturę. Teraz Hanns-Christoph Nägerl z Uniwersytetu w Innsbrucku i jego zespół stworzyli mieszaninę takich obiektów zwanych strunami Bethego. Uzyskane przez nich struny składały się z co najmniej sześciu atomów.
Humanistyka
Ekspansja Słowian już od II wieku? Nowa metoda analizy DNA pokazuje, co niewidoczne
5 godz. temuW latach 150–550 na obszarze od środkowego Dunaju po środkową Wołgę pochowano osoby, które wykazują podobieństwo genetyczne do późniejszych populacji związanych ze Słowianami. Związek ten uwidoczniła odmienna od dotychczas stosowanych metoda analizy danych genetycznych. Autorzy nowej pracy stawiają więc hipotezę, że pierwsza zauważalna faza ekspansji społeczności o słowiańskim profilu genetycznym przypada już na II wiek naszej ery, a nie dopiero na wiek VI.
Nauki przyrodnicze
Słonie posiadają kontrolę hamowania
wczoraj, 09:34Kontrola hamowania pozwala powstrzymać dominującą ale nieskuteczną reakcję i wybrać zachowanie lepiej odpowiadające sytuacji. Jest ważnym mechanizmem podejmowania decyzji i elastycznego rozwiązywania problemów. Słonie, ze swoimi dużymi mózgami i złożonym życiem społecznym, wydają się świetnym kandydatem do posiadania kontroli hamowania.
Astronomia/fizyka
Czy na Księżycu są ślady obcych cywilizacji? SETI proponuje szukanie tam technosygnatur
wczoraj, 07:36Zespół doktora Lewisa Pinaulta z SETI Institute proponuje poszukiwanie w księżycowym regolicie technosygnatur, drobin powstałych w wyniku działalności technologicznej. Autorzy propozycji uważają, że zbadanie około 1 m3 księżycowego materiału mogłoby dostarczyć cennych informacji, nawet gdyby nie znaleziono tam śladów świadczących o istnieniu cywilizacji pozaziemskich. Bo właśnie ślady takich cywilizacji mogą – zdaniem naukowców – znajdować się na Księżycu.
Zdrowie/uroda
Światło w nocy wpływa na budowę i funkcjonowanie serca?
11 września 2026, 12:32Analiza danych ponad 11 tysięcy osób wykazała, że ekspozycja na światło podczas nocnego odpoczynku była związana z niekorzystnymi zmianami w budowie i funkcjonowaniu serca. Jin Dai, Wen Dai, Yoriko Heianza i Lu Qi z Tulane University oraz Uniwersytetu Harvarda przeanalizowali wyniki pomiarów wykonywanych w latach 2013–2015, o których informacje znajdują się w bazie UK Biobank. Uczestnicy przez tydzień nosili na nadgarstku urządzenia rejestrujące ruch oraz natężenie światła, dzięki czemu można było ocenić ich indywidualną ekspozycję na światło.
Humanistyka
Mamy pierwszy materialny dowód na karne obcinanie nosa w dawnych Chinach?
11 września 2026, 09:26Jedną z kar stosowanych w dawnych Chinach – i nie tylko tam – było obcięcie nosa. Jest ona wspominana już we wczesnej chińskiej starożytności i wymieniania wielokrotnie w różnych tekstach, jednak dotychczas nie dysponowaliśmy materialnymi dowodami na jej istnienie. Kobieta, której szczątki odkryto na cmentarzysku w środkowych Chinach przeżyła rozległe okaleczenie. Uszkodzone kości zdążyły się zagoić, zatem uraz nie był bezpośrednią przyczyną jej śmierci.
Astronomia/fizyka
Zaobserwowali grawitację Einsteina w świecie kwantów
8 września 2026, 11:05Spadający atom przyspiesza pod wpływem grawitacji. Mechanika kwantowa dodaje do tego obrazu zmianę fazy fali materii. Międzynarodowy zespół naukowy po raz pierwszy zmierzył tę zmianę względem fali nieruchomej. Wynik okazał się zgodny z przewidywaniami wynikającymi z zastosowania zasady równoważności Einsteina do obiektu kwantowego.
Humanistyka
Srebrny skarb epoki wikingów. Największe takie znalezisko w Finlandii
8 września 2026, 13:49Niedawno Dania, teraz Finlandia. W kolejnym kraju znaleziono rekordowo duży skarb z epoki wikingów. Przed pięcioma dniami, 3 września, poszukiwacz skarbów Kalle Lappinen odkrył w pobliżu kościoła we wsi Sysmä wyjątkowy skarb z późnej epoki żelaza.
Zdrowie/uroda
Spłukiwanie toalety wzbija w powietrze bioaerozole
9 września 2026, 10:12Gdy naciskamy przycisk spłuczki w toalecie, ma miejsce proces niewidoczny gołym okiem. Gwałtownie spływająca woda wytwarza drobne kropelki, które unoszą się w powietrzu. Część z nich może zawierać mikroorganizmy, a powstający aerozol dociera nawet na wysokość naszych ust. Przegląd badań wskazuje, że stężenie bioareozolu zależy od liczby drobnoustrojów w wodzie oraz objętości wody użytej do spłukania. Znacznie trudniej ocenić wpływ zamykania pokrywy toalety.
Astronomia/fizyka
Silny argument za istnieniem gluonium – brak poszukiwanego rozpadu
9 września 2026, 12:02Fizycy od pół wieku poszukują gluonium, hipotetycznej cząstki zbudowanej wyłącznie z gluonów, które są nośnikami oddziaływań silnych. Zespół z eksperymentu BESIII w Pekinie przedstawił jedne z najsilniejszych dowodów na ich istnienie. Kluczową wskazówką nie jest to, jak ta cząstka oddziałuje, ale to... czego nie widać.
Zdrowie/uroda
Energetyki i inne słodzone napoje mogą zwiększać ryzyko raka żołądka
10 września 2026, 09:28Osoby pijące dziennie ponad jedną porcję (240 ml) słodzonych napojów – w definicji tej mieszczą się napoje gazowane, energetyki i słodzone soki owocowe – mogą być narażone na zwiększone ryzyko raka żołądka. Tak wynika z wieloletniej obserwacji ponad 100 000 pracowników amerykańskiej służby zdrowia. Podobnej zależności nie zauważono u osób pijących napoje ze słodzikami. Jednak sami autorzy badań przyznają, że uzyskane przez nich wyniki wymagają potwierdzenia.
Humanistyka
Najstarsze ślady używania środków psychoaktywnych pochodzą z Sulawesi
10 września 2026, 15:02Ślady na zębach dwóch dawnych mieszkańców Sulawesi pozwoliły zajrzeć w odległą historię używek. Adam Brumm z australijskiego Griffith University i Marlon N. R. Ririmasse z indonezyjskiego Pusat Kolaborasi Riset Arkeologi Sulawesi oraz ich współpracownicy z Australii, Indonezji i USA informują na łamach Science Advances o zidentyfikowaniu najstarszych na świecie przykładów regularnego używania środków psychoaktywnych.
Astronomia/fizyka
Zaobserwowali grawitację Einsteina w świecie kwantów
8 września 2026, 11:05Spadający atom przyspiesza pod wpływem grawitacji. Mechanika kwantowa dodaje do tego obrazu zmianę fazy fali materii. Międzynarodowy zespół naukowy po raz pierwszy zmierzył tę zmianę względem fali nieruchomej. Wynik okazał się zgodny z przewidywaniami wynikającymi z zastosowania zasady równoważności Einsteina do obiektu kwantowego.
Technologia
Oto jak kropla deszczu może uszkodzić karoserię
10 września 2026, 17:37Kropla wody spływająca po liściu lub tworzywie sztucznym może gromadzić ładunek elektryczny, który następnie uszkodzi karoserię samochodu. Ten pomijany mechanizm uszkodzeń infrastruktury opisali na łamach Nature Zhongyuan Ni, Rüdiger Berger i Hans-Jürgen Butt oraz ich zespół z Instytutu Badań nad Polimerami im. Maxa Plancka. Ich odkrycie może pomóc w opracowaniu skuteczniejszych metod ochrony samochodów, statków czy budynków przed korozją.
Zdrowie/uroda
Światło w nocy wpływa na budowę i funkcjonowanie serca?
11 września 2026, 12:32Analiza danych ponad 11 tysięcy osób wykazała, że ekspozycja na światło podczas nocnego odpoczynku była związana z niekorzystnymi zmianami w budowie i funkcjonowaniu serca. Jin Dai, Wen Dai, Yoriko Heianza i Lu Qi z Tulane University oraz Uniwersytetu Harvarda przeanalizowali wyniki pomiarów wykonywanych w latach 2013–2015, o których informacje znajdują się w bazie UK Biobank. Uczestnicy przez tydzień nosili na nadgarstku urządzenia rejestrujące ruch oraz natężenie światła, dzięki czemu można było ocenić ich indywidualną ekspozycję na światło.
Astronomia/fizyka
Silny argument za istnieniem gluonium – brak poszukiwanego rozpadu
9 września 2026, 12:02Fizycy od pół wieku poszukują gluonium, hipotetycznej cząstki zbudowanej wyłącznie z gluonów, które są nośnikami oddziaływań silnych. Zespół z eksperymentu BESIII w Pekinie przedstawił jedne z najsilniejszych dowodów na ich istnienie. Kluczową wskazówką nie jest to, jak ta cząstka oddziałuje, ale to... czego nie widać.
Zdrowie/uroda
Energetyki i inne słodzone napoje mogą zwiększać ryzyko raka żołądka
10 września 2026, 09:28Osoby pijące dziennie ponad jedną porcję (240 ml) słodzonych napojów – w definicji tej mieszczą się napoje gazowane, energetyki i słodzone soki owocowe – mogą być narażone na zwiększone ryzyko raka żołądka. Tak wynika z wieloletniej obserwacji ponad 100 000 pracowników amerykańskiej służby zdrowia. Podobnej zależności nie zauważono u osób pijących napoje ze słodzikami. Jednak sami autorzy badań przyznają, że uzyskane przez nich wyniki wymagają potwierdzenia.
Zdrowie/uroda
Spłukiwanie toalety wzbija w powietrze bioaerozole
9 września 2026, 10:12Gdy naciskamy przycisk spłuczki w toalecie, ma miejsce proces niewidoczny gołym okiem. Gwałtownie spływająca woda wytwarza drobne kropelki, które unoszą się w powietrzu. Część z nich może zawierać mikroorganizmy, a powstający aerozol dociera nawet na wysokość naszych ust. Przegląd badań wskazuje, że stężenie bioareozolu zależy od liczby drobnoustrojów w wodzie oraz objętości wody użytej do spłukania. Znacznie trudniej ocenić wpływ zamykania pokrywy toalety.
Zostań Patronem
Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.
Zobacz listę Patronów KopalniWiedzy
Wywiad
Jak francuski filolog klasyczny tropi książki skradzione z polskiej biblioteki
Było to zaledwie kilka tygodni po rozpoczęciu mojej pracy w Oddziale Rękopisów. Moja przełożona zapytała mnie, czy nie chciałbym opracować katalogu dawnych listów przechowywanych w naszych zbiorach. Szukając zespołów korespondencji, natrafiłem na listy słynnego renesansowego hellenisty i zauważyłem, że części z nich brakuje. Wydało mi się to podejrzane. Ponieważ podczas pracy nad doktoratem musiałem czytać setki rękopiśmiennych listów rozproszonych w bibliotekach i archiwach całej Europy, wiedziałem, jak i gdzie szukać. Szybko udało mi się zlokalizować brakujące listy w niemieckiej bibliotece, gdzie zostały nabyte pod koniec lat osiemdziesiątych. To jeszcze bardziej wzbudziło moje podejrzenia.
REKLAMA
Artykuły
Gdzie zjeść w Białymstoku w 2026 roku? Top 5 lokali na mapie kulinarnej Podlasia
Najlepszą restauracją na mapie kulinarnej Białegostoku i całego Podlasia w 2026 roku jest Restauracja Jack Sparrow, zlokalizowana w samym centrum miasta przy Rynku Kościuszki. Miejsce to zdobywa pierwsze miejsce dzięki doskonałemu połączeniu tradycyjnych podlaskich akcentów z nowoczesną kuchnią autorską, wybitnym składnikom oraz niepowtarzalnej atmosferze.
Konkurs
Wspaniałe „Nietoperze. Tajemnice jedynych latających ssaków” wydane przez Copernicus Center Press trafią do Pani Katarzyny Otłowskiej i Pana Nikodema Piechotki. Gratulujemy :)
zobacz szczegóły
Polecane książki
Po „Bestiariuszu słowiańskim” czy „Księdze smoków polskich” w Wydawnictwie Bosz nadszedł czas na kolejną niesamowitą pozycję z serii Legendarz – „Bestiariusz nordycki”. Na początku czekała mnie spora niespodzianka. Biorąc tę książkę do ręki, spodziewałem się pozycji w rodzaju baśni i klech domowych. O, jakże się myliłem!
więcej