Wyjątkowy miecz z epoki brązu. Pierwsze wnioski i niespodzianki ze specjalistycznych badań Przed niemal trzema laty w Nördlingen w Bawarii dokonano sensacyjnego znaleziska – archeolodzy odkryli świetnie zachowany miecz sprzed 3400 lat
Zagadka metanu. Dlaczego w czasie pandemii jego poziom w atmosferze gwałtownie wzrósł? W latach 2020–2022, gdy trwała pandemia COVID-19 i w wyniku ograniczenia ludzkiej aktywności w atmosferze było mnie zanieczyszczeń takich jak np. dwutlenek azotu, ilość metanu zaczęła rosnąć w rekordowo szybkim tempie
Tajemnicza żelazna poprzeczka w Mgławicy Pierścień. Nie wiadomo, skąd się wzięła Europejscy astronomowie pracujący pod kierunkiem naukowców z University College London i Cardiff University odkryli tajemniczą żelazną poprzeczkę w słynnej Mgławicy Pierścień
Humanistyka
Sagi wikingów, niezwykły prezent od jednego z najlepszych piłkarzy świata
44 min. temuCo można kupić, gdy jest się jednym z najlepszych piłkarzy na świecie, gwiazdą Manchester City i zdobywcą Europejskiego Złotego Buta? Kolejny sportowy samochód czy dom w ciepłych krajach? Erling Braut Haaland razem z ojcem Alfie kupił książkę i podarował ją bibliotece w swoim rodzinnym mieście w Norwegii. Ale nie była to zwykła książka.
Ciekawostki
Policzyli emisję CO2 z ataku na Iran
2 godz. temuAtak USA i Izraela na Iran wiąże się z dużą emisją dwutlenku węgla do atmosfery. Jak dużą? Oszacowania tej emisji podjął się Climate&Community Institute. Z opublikowanego niedawno raportu dowiadujemy się, że w ciągu zaledwie dwóch tygodni działań wojennych bezpośrednia i pośrednia emisja węgla jest większa niż roczna emisja Islandii.
Medycyna
Uczeni z UJ pracują nad nowym sposobem walki z nowotworami
11 godz. temuNaukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego pracują nad nowym podejściem do walki z rakiem. Ich pomysł polega na zatrzymaniu podziałów komórek nowotworowych poprzez zakłócenie mechanizmów kopiowania i naprawy DNA. Kluczową rolę w tych procesach odgrywa białko PCNA, niezbędne do prawidłowego przebiegu replikacji materiału genetycznego.
Zdrowie/uroda
Dieta śródziemnomorska chroni zdrowie dzięki krótkim peptydom z mitochondriów?
12 godz. temuKorzyści, jakie odnosimy z powszechnie chwalonej diety śródziemnomorskiej, wynikają – przynajmniej częściowo – z niewielkich białek ukrytych w naszych mitochondriach, uważają naukowcy z Uniwersytetu Południowej Kalifornii (USC). Badacze z Wydziału Gerontologii Leonarda Davisa, których pracami kierował profesor Roberto Vicinanza odkryli, że osoby żywiące się dietą śródziemnomorską mają wyższy poziom dwóch krótkich peptydów, humaniny i SHMOOSE.
Astronomia/fizyka
Po pół wieku udało się rozwiązać zagadkę niezwykłego promieniowania wyjątkowej gwiazdy
wczoraj, 18:25Międzynarodowa grupa naukowa rozwiązała zagadkę astronomiczną, która trapiła ekspertów od pół wieku. Yaël Nazé i Grégor Rauw z Uniwersytetu w Liège oraz Masahiro Tsujimoto z Uniwersytetu Tokijskiego i Sean J. Gunderson z Kavli Institute for Astrophysics and Space Research odkryli dlaczego niezwykła gwiazda γ Cas emituje niezwykle silne twarde promieniowanie rentgenowskie.
Humanistyka
Niemcy potwierdzili autentyczność szczątków jednego z najważniejszych władców średniowiecza
wczoraj, 11:50Niemieccy naukowcy potwierdzili autentyczność szczątków jednego z najważniejszych władców średniowiecznej Europy. Badania z praktycznie stuprocentową pewnością dowiodły, że szczątki spoczywające w sarkofagu w katedrze w Magdeburgu należą do Ottona I Wielkiego, który w X wieku na nowo zdefiniował pojęcie władzy w Europie Zachodniej i Środkowej. Jednocześnie, niejako przy okazji, potwierdzono autentyczność szczątków Henryka II Świętego, jedynego niemieckiego władcy wyniesionego w średniowieczu na ołtarze. Otton i Henryk byli królami niemieckimi, pierwszym i ostatnim cesarzem rzymskim z dynastii saskiej (Ludolfingów).
Medycyna
Wymaz z nosa pozwoli na wczesną diagnostykę choroby Alzheimera?
19 marca 2026, 09:51Choroba Alzheimera dotyka milionów ludzi na całym świecie, ale jej diagnostyka na najwcześniejszych etapach – kiedy leczenie daje najlepsze rezultaty – jest niezwykle trudna. Być może uda się to zmienić dzięki odkryciu dokonanemu przez naukowców z Duke University Health System (Duke Health). Zauważyli oni, że pobierając wymaz z nosa można pobrać próbki z wczesnymi zmianami biologicznymi powiązanymi z alzheimerem. Próbki te są dostępne jeszcze zanim pojawią się pierwsze problemy z myśleniem czy pamięcią.
Nauki przyrodnicze
Bobry pomagają w walce ze zmianami klimatu. Całkowicie za darmo
19 marca 2026, 12:07Po wiekach bezwzględnego tępienia bóbr wraca do rzek Europy. Reintrodukcje przeprowadzone w wielu krajach sprawiły, że gatunek ten ponownie zasiedla doliny rzeczne od Szkocji po Szwajcarię. To jednak nie tylko sukces ochrony przyrody — jak wynika z nowych badań, powrót bobrów może mieć wymierny wpływ na obieg węgla w ekosystemach i pomagać nam w zapobieganiu zmianom klimatu. Całkowicie za darmo.
Humanistyka
Turysta znalazł jedyną w swoim rodzaju prehistoryczną głowę byka z brązu
19 marca 2026, 19:15Górskie wędrówki mogą przynieść niezapomniane wrażenia, a pewien turysta wędrujący po Serra de Tramuntana na Majorce może pochwalić się czymś absolutnie wyjątkowym. Mężczyzna znalazł prehistoryczną głowę byka wykonaną z brązu. Zabytek ma zaledwie 3 centymetry długości, nie dość więc, że jakimś cudem znalazca go zauważył, to jest to jedyna miniaturowa głowa byka, której losy są znane. Jest bardzo podobna do słynnych bous de Costitx, zauważył archeolog Jaume Deyà Miró.
Ciekawostki
Topienie Marzanny, rytuał opisywany już przez Długosza
20 marca 2026, 11:34Dzisiaj pierwszy dzień wiosny astronomicznej, a jutro kalendarzowej. Wiosna zaś kojarzy się powszechnie z pewnym szczególnym ludowym zwyczajem, topieniem Marzanny. Jest on o tyle wyjątkowy, że to jeden z niewielu, a może nawet jedyny ludowy zwyczaj, który jest powszechnie znany w całej Polsce.
Zdrowie/uroda
Mięso może chronić przed chorobą Alzheimera?
20 marca 2026, 13:15Większe niż zalecane spożycie mięsa wydaje się chronić przed rozwojem choroby Alzheimera osoby znajdujące się w grupie ryzyka – sugerują wyniki badań przeprowadzonych przez Karolinska Institutet. Szwedzcy uczeni zauważyli, że osoby starsze, które genetycznie są narażone na większe ryzyko alzheimera, nie doświadczają spodziewanego spadku funkcji poznawczych i rozwoju demencji jeśli jedzą dość dużo mięsa.
Nauki przyrodnicze
NOAA zmierzyła największą na świecie kolonię koralowców Porites
20 marca 2026, 18:24Nurkowie NOAA (Narodowa Administracja Oceanów i Atmosfery) zmierzyli największą znaną nauce kolonię koralowców z rodzaju Porites. Gigant, wyrastający z zatopionej wulkanicznej kaldery na Wyspie Maug na Marianach, został utworzony przez gatunek Porites rus. Kolonia jest tak duża, że pomiary sprawiły nam problem, gdyż w grę wchodziły przepisy dotyczące bezpieczeństwa nurków, przyznaje doktor Thomas Oliver, główny naukowiec National Coral Reef Monitoring Program.
Nauki przyrodnicze
Kofeina naprawia zaburzenia w pracy mózgu wywołane brakiem snu
24 marca 2026, 18:19Gdy po nieprzespanej nocy nie radzimy sobie z zadaniami wymagającymi myślenia, składamy to na karb zmęczenia. Jednak, jak dowiadujemy się z badań przeprowadzonych na Narodowym Uniwersytecie Singapuru, problemem nie jest zmęczenie, a fakt, że brak snu zaburza funkcjonowanie konkretnych obszarów mózgu odpowiedzialnych za pamięć. Naukowcy nie zostawili nas jednak samych sobie z tą wiedzą. Stwierdzili bowiem, że kofeina może przywracać prawidłową pracę neuronów.
Humanistyka
Niemcy potwierdzili autentyczność szczątków jednego z najważniejszych władców średniowiecza
wczoraj, 11:50Niemieccy naukowcy potwierdzili autentyczność szczątków jednego z najważniejszych władców średniowiecznej Europy. Badania z praktycznie stuprocentową pewnością dowiodły, że szczątki spoczywające w sarkofagu w katedrze w Magdeburgu należą do Ottona I Wielkiego, który w X wieku na nowo zdefiniował pojęcie władzy w Europie Zachodniej i Środkowej. Jednocześnie, niejako przy okazji, potwierdzono autentyczność szczątków Henryka II Świętego, jedynego niemieckiego władcy wyniesionego w średniowieczu na ołtarze. Otton i Henryk byli królami niemieckimi, pierwszym i ostatnim cesarzem rzymskim z dynastii saskiej (Ludolfingów).
Zdrowie/uroda
Mięso może chronić przed chorobą Alzheimera?
20 marca 2026, 13:15Większe niż zalecane spożycie mięsa wydaje się chronić przed rozwojem choroby Alzheimera osoby znajdujące się w grupie ryzyka – sugerują wyniki badań przeprowadzonych przez Karolinska Institutet. Szwedzcy uczeni zauważyli, że osoby starsze, które genetycznie są narażone na większe ryzyko alzheimera, nie doświadczają spodziewanego spadku funkcji poznawczych i rozwoju demencji jeśli jedzą dość dużo mięsa.
Astronomia/fizyka
Antymateria na ciężarówce. W CERN-ie przeprowadzono niezwykły test
wczoraj, 08:36Wczoraj w CERN-ie miało miejsce niezwykłe wydarzenie. Na zdjęciu widzicie załadunek... antymaterii na ciężarówkę. Trafiło na nią 92 antyprotony. To testowy załadunek i testowa półgodzinna przejażdżka, która okazała się sukcesem. Po co jednak wozić antymaterię?
Ciekawostki
Topienie Marzanny, rytuał opisywany już przez Długosza
20 marca 2026, 11:34Dzisiaj pierwszy dzień wiosny astronomicznej, a jutro kalendarzowej. Wiosna zaś kojarzy się powszechnie z pewnym szczególnym ludowym zwyczajem, topieniem Marzanny. Jest on o tyle wyjątkowy, że to jeden z niewielu, a może nawet jedyny ludowy zwyczaj, który jest powszechnie znany w całej Polsce.
Humanistyka
Neandertalczycy wykorzystywali dziegieć brzozowy również w medycynie?
23 marca 2026, 13:42Dziegieć brzozowy jest często znajdowany na neandertalskich stanowiskach archeologicznych. W niektórych przypadkach był on używany do sklejania narzędzi i o takim właśnie jego użyciu najczęściej się mówi. Ostatnio jednak badacze zaczęli zastanawiać się, czy neandertalczycy nie mogli wykorzystywać tej substancji w różnych celach. Stosowanie dziegciu jako leku na rany skóry jest dobrze udokumentowane etnograficznie.
Zostań Patronem
Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.
Zobacz listę Patronów KopalniWiedzy
Wywiad
Fermentacja a zdrowie. Czy warto jeść kiszonki?
Podczas kiszenia dzieje się mała rewolucja mikrobiologiczna. Na początku na powierzchni warzyw mamy mieszaninę różnych mikroorganizmów, ale w obecności soli i przy braku tlenu zaczynają dominować bakterie kwasu mlekowego. One zużywają cukry obecne w warzywach i przekształcają je głównie w kwas mlekowy. To właśnie ten kwas obniża pH, czyli zakwasza środowisko, dzięki czemu większość niepożądanych bakterii i pleśni przestaje mieć szansę przetrwać. Zmienia się też struktura i smak – warzywa stają się bardziej kruche, kwaśne, pojawiają się charakterystyczne aromaty. Z punktu widzenia nauki to świetny przykład, jak mikroorganizmy mogą „przerobić” surowiec roślinny na produkt o zupełnie innych właściwościach sensorycznych i zdrowotnych. Kiszonki często stawia się na równi z probiotykami, a oba te tematy budzą ogromne zainteresowanie osób dbających o zdrowie.
Czy jednak rzeczywiście działają podobnie? Czy kiszonki i probiotyki to przepis na zdrowie? Jak kisić, by uzyskać najlepsze efekty? Czy każdy i zawsze może jeść kiszonki? Na te i inne pytania odpowiedziały nam doktor Joanna Fotschki i doktor Anna Ogrodowczyk z InLife Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk.
REKLAMA
Artykuły
Dystanse kół, czyli skuteczny sposób na poprawę wyglądu samochodu Jak samodzielnie zamontować dystanse kół?
Wielu kierowców szuka prostych metod, które pozwolą ulepszyć auto bez dużych nakładów finansowych. Dystanse do kół to element, który daje widoczny efekt przy stosunkowo niskich kosztach. Montuje się je między piastą a felgą, przez co koła wysuwają się na zewnątrz nadkola. Efektem jest szerszy rozstaw kół i bardziej sportowa sylwetka pojazdu.
Konkurs
Książka „Minione światy. Podróż do początków Ziemi” Wydawnictwa Marginesy zrobiła na nas olbrzymie wrażenie. Thomas Halliday w wyjątkowy sposób opowiada w niej 500 milionów lat historii Ziemi, od plejstocenu po ediakar. Pełną recenzję opublikowaliśmy tutaj. Teraz macie wyjątkową okazję, by stać się jej właścicielem. Wystarczy wziąć udział w naszym konkursie, odpowiedzieć na trzy proste pytania
zobacz szczegóły
Polecane książki
Czy można opowiedzieć 500 milionów lat historii i nie zanudzić czytelnika? Można. Jeśli ma się taką wiedzę i dar opowiadania jak Thomas Halliday, reprezentant Szkocji w krykieta, który w wieku 27 lat otrzymał Medal Johna C. Marsdena przyznawany przez Towarzystwo Linneuszowskie w Londynie za najlepszą pracę doktorską z dziedziny biologii (tytuł tej wyjątkowej pracy to „The enigmatic evolutionary relationships of paleocene mammals and their relevance for the tertiary radiation of placental mammals”), a dwa lata później został laureatem konkursu pisarskiego im. Hugh Millera.
więcej