Unikat z Holandii. Fragment Odysei z późnej starożytności
W połowie XX wieku Uniwersytet w Utrechcie kupił od spadkobierców niemieckiego uczonego Carla Schmidta kolekcję wczesnochrześcijańskich manuskryptów. Większość tekstów zapisanych jest na pergaminie w języku koptyjskim, ale są tam też egipskie i greckie papirusy. W zbiorze znajdował się również uszkodzony niepozorny świstek pergaminu, zapisany drobnym słabo widocznym pismem. Uważano, że pochodzi z VII wieku.
Doktor Mark de Kreij jest adiunktem na Uniwersytecie im. Radbouda. Specjalizuje się w starożytnej grece i papirologii. Jego praca, jak sam to określa, polega na przeglądaniu „drobiazgów z pustyni”. I właśnie przeglądając takie drobiazgi odkrył fragment Odysei.
Jeszcze do roku 2020 fragmenty z kolekcji Schmidta były przechowywane w teczkach i kopertach. Na szczęście zajął się nimi konserwator, poddając je odpowiednim zabiegom. De Kreij przeglądał zabezpieczony już zbiór i znalazł w nim kilka nieznanych wcześniej fragmentów. Jednak najbardziej interesujący okazał się skrawek pergaminu o wymiarach 6,6 na 7,7 centymetra, zabezpieczony między warstwami specjalnego tworzywa. Uczony bardzo szybko rozpoznał w nim tekst Odysei. Okazało się również, że pergamin nie pochodzi z VII, a z III lub IV wieku. Dotychczas znamy zaledwie około 30 fragmentów Odysei z późnej starożytności.
Co więcej, zachował się szczególny tekst. Część XII księgi, w której towarzysze Odyseusza – wbrew jego ostrzeżeniom – zjadają święte bydło boga Heliosa. Zeus karze ich za to rozbiciem statku. To punkt zwrotny całej opowieści, umieszczony w jej środkowej części.
Odyseja powstała prawdopodobnie około 800 roku p.n.e. Fragment z Utrechtu pochodzi z końca starożytności. W tym czasie istniała już ujednolicona wersja homeryckiego eposu. W najstarszych zachowanych wersjach, spisanych pomiędzy VII a III wiekiem p.n.e. widzimy różne warianty opowieści. Około 230 roku p.n.e. w Aleksandrii tekst ujednolicono, powstała jedna Odyseja.
Odnaleziony przez de Kreija unikatowy fragment jest zapisany z obu stron. Prawdopodobnie był on częścią kieszonkowego wydania Odysei, które należało do miłośnika Homera żyjącego około 300 roku naszej ery w oazie Fajum.
Komentarze (0)