Bulla papieska z Tallina. Pierwsze takie odkrycie w Estonii

| Humanistyka
Postaw mi kawę na buycoffee.to
Miku Tammet

Archeolodzy pracujący w centrum Tallinna natrafili na wyjątkowo rzadkie znalezisko – ołowianą bullę papieża Klemensa V, który zasiadał na Tronie Piotrowym w latach 1305–1314. To pierwszy tego rodzaju przedmiot odkryty w Estonii w trakcie prac wykopaliskowych. Dotąd w Estonii znane były jedynie trzy inne bulle papieskie, ale wszystkie zachowały się przy oryginalnych dokumentach przechowywanych w archiwum miejskim Tallinna.

Wykopaliska prowadzone są od zeszłego roku na dziedzińcu biurowca z czasów sowieckich przy ulicy Rävala. W trakcie prac odsłonięto już średniowieczną drogę, ceramikę, cegły, dachówki oraz trzy studnie. We wtorek zespół natrafił na ołowianą pieczęć, która niegdyś uwierzytelniała ważne dokumenty wystawiane przez papieża.
Archeolog Mihkel Tammet mówi, że to prawdziwa sensacja, a bulla doskonale wpisuje się we wcześniej odkryte na tym terenie zabytki średniowieczne.

Zdaniem Tammeta bulla mogła zostać przeniesiona na obecne miejsce wraz z odpadami lub ziemią wywożoną ze średniowiecznego Starego Miasta. Taką ziemię wykorzystywano niegdyś do nawożenia pól i ogrodów położonych poza obrębem centrum miasta. W ten sposób cenne artefakty mogły trafiać na peryferie Tallinna.

Historyk Ivar Leimus zwraca uwagę, że w średniowieczu do Estonii docierało bardzo niewiele listów papieskich, a i z tych nielicznych do naszych czasów przetrwał jedynie ułamek. Dokument, do którego niegdyś przywieszona była odnaleziona pieczęć, nie zachował się. Nie sposób więc ustalić, kiedy dokładnie trafiła ona do Tallinna. Dla porównania, w samym Londynie archeolodzy znaleźli dotąd aż 24 bulle papieskie. Pokazuje to, jak rzadkim zjawiskiem były tego typu dokumenty na rubieżach średniowiecznej Europy.

Bulle papieskie to ołowiane pieczęcie dołączane do oficjalnych listów i edyktów wydawanych przez papieży. Odnaleziony egzemplarz nosi na awersie imię Klemensa V, a na rewersie wizerunki świętych Piotra i Pawła w aureolach.

Klemens V, z pochodzenia Francuz, został wybrany po niemal 11-miesięcznych obradach. Jego wybór był kompromisem, który miał zadowolić najpotężniejszego władcę ówczesnej Europy, króla Francji Filipa IV Pięknego. Klemens znany jest przede wszystkim z dwóch rzeczy. To on, pod naciskiem Filipa, wydał bullę Vox in excelso rozwiązującą zakon templariuszy. On też w 1309 roku przeniósł kurię do Awinionu, zapoczątkowując trwającą niemal 70 lat awiniońską niewolę papieży. W Awinionie rezydowało w sumie siedmiu papieży, którzy byli uzależnieni od władców Francji. To okres szerzenia się nepotyzmu, symonii, upadku autorytetu papieskiego i rozpowszechnienia rozwiązłości i braku dyscypliny wśród kleru.

bulla papież Klemens V Estonia Tallin