Statyny nie wywołują większości skutków ubocznych, o które są posądzane

| Medycyna
Postaw mi kawę na buycoffee.to
Alexander Grey, Unsplash

Statyny nie powodują większości skutków ubocznych, które są wymieniane na ich ulotkach, ogłosili naukowcy z University of Oxford. Po przeprowadzeniu metaanalizy dużych randomizowanych badań uczeni z Oxford Population Health doszli do wniosku, że wbrew temu, co możemy przeczytać na ulotkach dołączanych do statyn, środki te nie powodują m.in. utraty pamięci, depresji, zaburzeń snu oraz zaburzeń erekcji i funkcji seksualnych.

Statyny to wysoce efektywne środki obniżające poziom cholesterolu LDL. Są szeroko stosowanymi kluczowymi lekami w profilaktyce miażdżycy, zawałów serca i udarów mózgu. Jednak istnieją też spore obawy, co do skutków ubocznych ich stosowania.

Uczeni z Oxfordu przeanalizowali wyniki 23 dużych randomizowanych badań prowadzonych w ramach projektu Cholesterol Treatment Trialists’ Collaboration. Było to 19 badań, w których wzięło udział 123 940 uczestników, a podczas których porównywano statyny z placebo, oraz 4 badania z 30 724 uczestnikami, porównujące mniej i bardziej intensywne leczenie statynami.

Badacze zauważyli, że osoby przyjmujące statyny informowały o takiej samej liczbie skutków ubocznych, co osoby przyjmujące placebo. Na przykład każdego roku 0,2% osób z grupy przyjmującej statyny donosiło o problemach z pamięcią. W grupie placebo odsetek ten również wynosił 0,2%.

Badania wykazały, że tylko 4 z 66 skutków ubocznych przypisywanych statynom, były istotne statystycznie. Były to:

  • nieprawidłowe transaminazy wątrobowe – występowały rocznie u 0,3% osób przyjmujących statyny i u 0,22% osób przyjmujących placebo;
  • inne nieprawidłowości testów czynności wątroby – 0,25% rocznie przyjmujących statyny i 0,20% rocznie u przyjmujących placebo;
  • zmiany w składzie moczu – 0,21% w grupie statyn i 0,18% w grupie placebo
  • obrzęki – 1,38% w grupie statyn i 1,31% w grupie placebo.

Wynika z tego, że przyjmowanie statyn nie wywołuje zdecydowanej większości skutków ubocznych wymienionych na opakowaniu. Najpoważniejszym ze skutków ubocznych są nieco gorsze wyniki badań z krwi parametrów funkcjonowania wątroby. Jednak, co niezwykle ważne, nie prowadzi to do zwiększenia ryzyka żółtaczki czy uszkodzeń wątroby.

Statyny to leki ratujące życie, używane od ponad 30 lat przez setki milionów ludzi. Wciąż jednak obawy o ich bezpieczeństwo powodują, że wiele osób narażonych na ryzyko poważnej niepełnosprawności lub zgonu w wyniku ataku serca i udaru obawia się ich używania. Nasze badania to zapewnienie, że w przypadku zdecydowanej większości ludzi korzyści z przyjmowania statyn są znacznie większe niż ryzyko z tym związane, mówi profesor Christina Reith, główna autorka badań.

Już wcześniej ten sam zespół badawczy wykazał, że większość objawów ze strony mięśni nie jest powodowanych przez statyny. W ulotkach miopatie, czyli bóle mięśni są wymieniane wśród najczęstszych skutków ubocznych. Tymczasem okazało się, że występują one tylko u 1% pacjentów. Uczeni wykazali też, że statyny mogą nieco zwiększać poziom cukru we krwi, zatem u osób, które już mają go wysoki, statyny mogą spowodować wcześniejsze pojawienie się cukrzycy.

Analiza badań klinicznych przeprowadzonych na wielkiej grupie pacjentów wykazała, że tylko 4 z 66 skutków ubocznych wymienianych w ulotkach są rzeczywiście związane ze statynami, a problem ten dotyczy bardzo małego odsetka ludzi, dodaje profesor Bryan William, główny naukowiec British Heart Foundation.

Skąd więc takie informacje na ulotkach? Wyjaśnia to emerytowany profesor medycyny i epidemiologii Rory Collins: wymieniane na ulotkach skutki uboczne statyn pochodzą z nierandomizowanych badań, które są podatne na błędy. My do zweryfikowania informacji z ulotek wykorzystaliśmy wielkie randomizowane badania. Teraz wiemy, że statyny nie powodują większości skutków wymienianych w ulotkach. Ulotki te wymagają szybkiego przejrzenia i poprawienia, by pacjenci i lekarze mogli podejmować decyzje oparte na lepszych danych.

Wyniki analizy opisano na łamach The Lancet w artykule Assessment of adverse effects attributed to statin therapy in product labels: a meta-analysis of double-blind randomised controlled trials.

statyny skutki uboczne leki cholesterol miażdżyca zawał udar