Nowy krewny sandałowca

| Nauki przyrodnicze

Botanicy odkryli nowy rodzaj drzew z rodziny Aptandraceae. Ponieważ jest on endemiczny dla Hondurasu, nadano mu nazwę Hondurodendron (drzewo z Hondurasu).

Opisany w październikowym wydaniu periodyku Annals of the Missouri Botanical Garden rodzaj należy do taksonów monotypowych. Oznacza to, że obejmuje tylko jeden gatunek. Doktor Carmen Ulloa z Missouri Botanical Garden i jej zespół ujawnili w artykule, że nowo odkryta roślina ma ok. 12 metrów wysokości i niewielkie kwiaty męskie i żeńskie o średnicy nieprzekraczającej 2 mm. Kwiaty męskie i żeńskie występują na różnych osobnikach, mamy więc do czynienia z drzewem dwupiennym. Owoc osiąga średnicę 2 cm. Jest on otulony kielichem kwiatu, który znacznie się powiększa w czasie dojrzewania owocu. Ze względu na oryginalną formę owocu jedynemu przedstawicielowi rodzaju nadano nazwę Hondurodendron urceolatum (ostatni człon oznacza po łacinie "ukształtowany jak dzban lub urna"). Pierwsze okazy zostały zebrane podczas spisu roślinności Parku Narodowego El Cusuco, prowadzonego przez doktora Daniela L. Kelly'ego w latach 2004 i 2006.

Owoc hondurodendronu jest przez miejscowych nazywany guajabą, ponieważ z pozoru przypomina guawę (in. gruszlę jabłkową, Psidium guajava). Z pozoru, ponieważ w tym pierwszym przypadku mamy do czynienia nie z jagodą, a orzechem, w którym gustują małe ssaki.

Chociaż wielu botaników opisuje w ramach swojej pracy naukowej liczne gatunki, opisanie nowego rodzaju ma miejsce bodaj tylko raz w ciągu kariery. Tajemnicze drzewo zwróciło moją uwagę w maju 2007 r. Czterej badacze z czterech instytucji w trzech krajach rozpoczęli analizy morfologiczne i molekularne, by ostatecznie wykazać, że to nie tylko nieznany dotąd nauce gatunek, ale i nowy rodzaj z rodziny Aptandraceae. Po pierwszym spotkaniu zespół porównał okaz do gatunków uwzględnionych w Catálogo de las Plantas Vasculares de Honduras. Jak wiadomo, nie udało się go do niczego dopasować.

Hondurodendron występuje wyłącznie w Parku Narodowym El Cusuco w północno-zachodnim Hondurasie. Rośnie rzadko na całym jego obszarze. Wchodzi głównie w skład podszytu, także w lasach z powalonymi drzewami i wzdłuż szlaków. Rośnie na glebach dobrze zdrenowanych (m.in. na stokach). Wiele wskazuje więc na to, że rodzaj Hondurodendron reprezentują rozrzucone populacje w obrębie jednego pasma górskiego. Jest to zalesiony obszar, otoczony przede wszystkim przez uprawy. Ponieważ w parku narodowym odbywa się wycinka i wypas bydła, zgodnie z zaleceniami Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów, naukowcy a priori sklasyfikowali nowy takson jako zagrożony.

Hondurodendron rodzaj Honduras Aptandraceae Park Narodowy El Cusuco dr Carmen Ulloa