Przed 2000 lat w Szkocji pochowano kobietę, której usunięto mózg, a z kości wykonano narzędzia
Na odludnym wybrzeżu hrabstwa Sutherland w północno-zachodniej Szkocji, nad jeziorem Loch Borralie, odkryto przed laty niewielki kamienny kopiec (cairn) skrywający szczątki dwóch osób. Najnowsza analiza tych pochówków, której wyniki opublikowano w czasopiśmie Antiquity, ujawniła zaskakująco złożoną historię, która sięga setek kilometrów i wielu pokoleń.
W kopcu znaleziono dwie osoby ułożone w pozycji wyprostowanej, z głowami zwróconymi na wschód. Spoczęła tam kobieta, która zmarła w wieku ponad 30 lat, oraz nastolatek zmarły w wieku 14,5–15,5 roku. Datowanie radiowęglowe wskazuje, że obie osoby zmarły między około 50 rokiem przed naszą erą a 70 rokiem naszej ery, zatem jeszcze przed rzymskimi próbami podboju Szkocji.
Tym, co czyni znalezisko wyjątkowym, jest stan szczątków kobiety. Jej czaszka nosi ślady nietypowego, celowego urazu u podstawy, a wewnętrzna powierzchnia kości czołowej pokryta jest równoległymi nacięciami. Badacze, pracujący pod kierunkiem Laury Castells Navarro, Sebastiana Metza i Madeleine Bleasdale z University of York, uważają, że to świadectwo zamierzonego usunięcia mózgu wkrótce po śmierci. Dodatkowo obie łopatki noszą symetryczne złamania powstałe zaraz po śmierci, a co najmniej cztery kości długie – obie kości ramienne, łokciowa i kość udowa – zostały starannie obrobione: zewnętrzną warstwę kości usunięto, a wewnętrzne warstwy wyrzeźbiono w ostre, spiczaste zakończenia, najpewniej za pomocą noża. Mimo tej drastycznej obróbki wszystkie cztery kości umieszczono w grobie w ich naturalnym, anatomicznym położeniu.
Naukowcy sugerują, że ciało kobiety było przedmiotem długotrwałej obróbki. Być może przechowywano je i manipulowano nim przez pewien czas, zanim ostatecznie złożono do grobu w starannie zrekonstruowanej postaci. Czy chodziło o kanibalizm, kult przodków, czy może o oznaczenie szczególnego statusu zmarłej. Sama precyzja rekonstrukcji szkieletu wskazuje jednak raczej na szacunek niż na poniżenie.
Analiza DNA przyniosła równie interesujące wyniki. Obie osoby posiadają rzadki haplotyp mitochondrialny T2b30, niewystępujący wcześniej w żadnych innych badanych brytyjskich szczątkach. Były spokrewnione po linii matczynej, być może jako kuzynostwo drugiego stopnia.
Okazało się też, że obie osoby z Loch Borralie są powiązane z osobami pochowanymi na Orkadach – jedna z osobą z Bu (datowaną o 150–200 lat wcześniej), druga z Knowe of Skea. Co więcej, obie osoby z Orkadów są też spokrewnione z osobą pochowaną w Applecross, ponad 140 km na południowy zachód.
Analiza izotopów strontu, węgla i tlenu w szkliwie zębów wskazuje, że pochowani nad Loch Borralie spędzili dzieciństwo w środowisku przybrzeżnym, prawdopodobnie na wschodnim wybrzeżu Sutherland, w okolicach dzisiejszych miast Helmsdale i Golspie – około 80 km od miejsca pochówku.
Złożony obraz, jaki wyłania się z tych badań, to sieć powiązań rozciągająca się na ponad 265 km – od Applecross na południu do Knowe of Skea na północy, z wschodnim wybrzeżem Sutherland jako kolejnym węzłem. Podobieństwa strukturalne między pochówkami w Loch Borralie, Applecross, Bu, Howe of Howe i Knowe of Skea sugerują istnienie wcześniej nieznanej, szerzej rozpowszechnionej tradycji pogrzebowej w atlantyckiej Szkocji epoki żelaza.
Komentarze (0)