Najstarszy znany bursztyn jest o dziesiątki milionów lat starszy od dotychczasowego rekordzisty
Dotychczas najstarszy znany bursztyn pochodził z terenu USA sprzed około 320 milionów lat. Jego powstanie przypisywano kordaitom, wymarłej klasie drzew nagonasiennych. To prawdopodobnie z nich wywodzą się iglaste. Najnowsze badania pokazują jednak, że rośliny znacznie wcześniej potrafiły wytwarzać żywicę. Bo Wang z Chińskiej Akademii Nauk (CAS) i jego zespół, w tym Edmund Jarzembowski z CAS i londyńskiego Natural History Museum, zidentyfikowali bursztyn starszy od amerykańskiego o dziesiątki milionów lat.
Uczeni znaleźli w formacji Hujiersite w Sinciangu mikroskopijne ziarna bursztynu o średnicy 0,1–0,5 mm, a ich wiek oszacowano na 385 milionów lat. Pochodzi więc ze środkowego dewonu z piętra żywet. Bursztyn odkryto w cienkim pokładzie węgla, ukrytym wśród skał osadowych. Barwa waha się od jasnożółtej po ciemnobrązową, a pod światłem ultrafioletowym okazy wykazują charakterystyczną niebieską fluorescencję.
Kluczem do potwierdzenia, że mamy do czynienia z prawdziwym bursztynem, a nie przypadkowym osadem organicznym, były analizy chemiczne. Naukowcy zastosowali spektroskopię w podczerwieni (FTIR) oraz chromatografię gazową sprzężoną z tandemową spektrometrią mas (GC-MS/MS). Wyniki wykazały widmo bardzo zbliżone do współczesnych i kopalnych żywic drzew iglastych – zwłaszcza z rodzin sosnowatych i araukariowatych.
Najbardziej zaskakujący aspekt odkrycia dotyczy tego, jakie rośliny mogły wytwarzać ten bursztyn. Do tej pory zakładano, że produkcja żywicy jest domeną roślin nasiennych. Problem w tym, że rośliny nasienne pojawiły się dopiero w późnym dewonie, w piętrze famen (372–358 milionów lat temu).
Autorzy wskazują dwóch kandydatów znanych z flory Hujiersite: pranagozalążkowe oraz drzewiaste widłakowate, takie jak Hoxtolgaya. Ponieważ w bursztynie nie zachowały się struktury wydzielnicze rośliny macierzystej, jednoznaczne wskazanie jest niemożliwe. Niemniej sam fakt, że tak złożone procesy chemiczne, wymagające działania enzymów zwanych syntazami terpenowymi, istniały już u roślin beznasiennych, jest istotnym uzupełnieniem wiedzy o ewolucji metabolizmu roślin lądowych.
Badacze sugerują, że wczesna żywica służyła przede wszystkim do zasklepiania ran i obrony przed patogenami grzybowymi, a nie przed owadami roślinożernymi, których aktywność w tym okresie była jeszcze ograniczona. Za to pożary, częste już od późnego syluru, mogły stanowić istotny czynnik selekcyjny sprzyjający ewolucji mechanizmów samonaprawczych u roślin.
Szczegóły badań nad najstarszym bursztynem znajdziemy w artykule The earliest amber from the Middle Devonian of China.
Komentarze (0)