Jeden z pierwszych polskich samolotów

12 godz. temu | Ciekawostki

Jeden z pierwszych udanych samolotów zbudowanych na ziemiach polskich. Za sterami Czesław Zbierański.
Jego historia zaczyna się w 1909 roku, kiedy to Zbierański – z inicjatywy Koła Awiatorów przy Stowarzyszeniu Techników w Warszawie – wyjechał do Paryża, by poznać technikę lotniczą. Po powrocie zaprojektował dwupłatowiec z jesionu z silnikiem ciągnącym. Była to innowacja w porównaniu z ówczesnymi dwupłatowcami wyposażanymi w silnik pchający. Ten ciągnący umieszczany był z przodu samolotu, więc w razie wypadku nie przygniatał pilota od tyłu.

Koło Awiatorów zatwierdziło projekt i Zbierański pojechał do Francji po materiały. Tam jednak zobaczył samolot Voisin zbudowany ze stalowych rur i zdecydował, że kadłub swojego samolotu również zbuduje z rur. W zmianie projektu pomógł mu inżynier Stanisław Cywiński.

Kadłub powstał latem 1910 roku w szopie na terenie fabryki lamp E. Krzemieńskiego w Warszawie. Niedługo później Warszawskie Towarzystwo Lotnicze „Awiata” wybudowało hangary na Polu Mokotowskim i konstrukcję przeniesiono właśnie tam. Jesienią samolot był ukończony i Cywiński kupił silnik. Była to chłodzona wodą ośmiocylindrowa konstrukcja o układzie V i mocy 39 KM przy 1700 obrotów na minutę, ważyła 68 kilogramów.

Pierwsza próba lotu odbyła się w maju 1911 roku. Niestety z powodu niewłaściwego połączenia przewodów doszło do zapalenia się benzyny i spalenia pokrycia płata poniżej silnika. Po remoncie samolot został oblatany 25 września 1911 roku przez polskiego inżyniera Michała Scipio del Campo. Przeleciał on 15–20 kilometrów krążąc wokół Pola Mokotowskiego na wysokości 50–60 metrów.

W 1912 roku Towarzystwo „Awiata” zostało przejęte przez armię rosyjską. Samolot uratował porucznik Krechowiecki, który go fikcyjnie kupił. Zbierański ofiarował maszynę Związkowi Awiatycznemu Słuchaczy Politechniki we Lwowie. W 1912 roku samolot przewieziono do Krakowa, gdzie można było go podziwiać w Oleandrach. Później przechowywany był w tamtejszych budynkach. Spłonął w 1914 roku podczas pożaru.

Polska samolot Czesław Zbierański Stanisław Cywiński