Dieta śródziemnomorska chroni zdrowie dzięki krótkim peptydom z mitochondriów?
Korzyści, jakie odnosimy z powszechnie chwalonej diety śródziemnomorskiej, wynikają – przynajmniej częściowo – z niewielkich białek ukrytych w naszych mitochondriach, uważają naukowcy z Uniwersytetu Południowej Kalifornii (USC). Badacze z Wydziału Gerontologii Leonarda Davisa, których pracami kierował profesor Roberto Vicinanza odkryli, że osoby żywiące się dietą śródziemnomorską mają wyższy poziom dwóch krótkich peptydów, humaniny i SHMOOSE.
Naukowcy od dekad wiedzą, że dieta śródziemnomorska, bogata w oliwę z oliwek, ryby, rośliny strączkowe, warzywa i owoce, sprzyja zdrowiu serca i długowieczności. Trudniej jednak było wytłumaczyć, dlaczego tak się dzieje na poziomie komórkowym.
Autorzy najnowszych badań przyjrzeli się mitochondriom odpowiadającym za produkcję energii w komórkach. Posiadają one własne DNA (mtDNA), które koduje 37 genów. Przez długi czas sądzono, że o działaniu mtDNA wiemy wystarczająco dużo. Przełom nastąpił, gdy odkryto dodatkowe bardzo krótkie sekwencje kodujące. Okazało się, że kodują one niewielkie peptydy.
Pierwszym takim krótkim peptydem była humanina. Początkowo wzbudziła zainteresowanie ze względu na właściwości neuroprotekcyjne, chroni bowiem neurony przed toksycznym działaniem białka amyloidu β. Później okazało się, że ma znacznie szersze działanie: chroni komórki nabłonka przed stresem oksydacyjnym wywołanym przez LDL, a jej niski poziom koreluje z chorobą wieńcową.
Drugi wspomniany tutaj peptyd to SHMOOSE (od ang. Small Human Mitochondrial ORF Over SErine tRNA). Co prawda jeden z jego wariantów jest powiązany ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera, ale prawidłowa forma peptydu wydaje się chronić mózg przed spustoszeniami czynionymi przez amyloid. Naukowcy podejrzewają, że SHMOOSE pełni też rolę w utrzymaniu homeostazy energetycznej mitochondriów.
Najnowsze badania prowadzono na 49 pacjentach leczonych na rzymskim Uniwersytecie Sapienza z powodu niezastawkowego migotania przedsionków. Mediana wieku pacjentów wynosiła ponad 78 lat. Podzielono ich na dwie grupy: spożywającą głównie dietę śródziemnomorską oraz grupę, której członkowie w niskim lub umiarkowanym stopniu przestrzegali zaleceń tej diety.
Analiza pokazała, że osoby ściślej przestrzegające diety śródziemnomorskiej miały wyższy poziom humaniny i SHMOOSE. Poziom SHMOOSE był wyższy u osób, które ograniczały białe pieczywo i spożywały co najmniej 1 łyżkę oliwy z oliwek dziennie, a poziom humaniny był wyższy u pacjentów regularnie spożywających oliwę z oliwek, ryby (co najmniej 3 porcje tygodniowo) oraz rośliny strączkowe (co najmniej 2 porcje tygodniowo).
Jedno z najciekawszych odkryć dotyczy związku humaniny i stresu oksydacyjnego. Okazało się, że poziom peptydu był odwrotnie proporcjonalny do oznak stresu oksydacyjnego. Innymi słowy, im więcej humaniny tym mniej stresu. Jako, że już wcześniejsze badania in vitro wykazały, że humanina może hamować ekspresję enzymu będącego oznaką stresu oksydacyjnego, związek między humaniną a stresem oksydacyjnym jest najwyraźniej spowodowany istnieniem rzeczywistego mechanizmu biologicznego, a nie przypadkową korelacją.
Autorzy badań sądzą, że dieta śródziemnomorska, bogata w polifenole z oliwy i kwasy omega-3 z ryb, prowadzi do wzrostu poziomu humaniny i SHMOOSE. Humanina zmniejsza stres oksydacyjny, chroniąc w ten sposób serce i naczynia krwionośne. W ten sposób dieta śródziemnomorska oddziaływałaby na zdrowie sercowo-naczyniowe dwutorowo: bezpośrednio poprzez swoje właściwości antyoksydacyjne i pośrednio, przez pobudzanie produkcji ochronnych protein.
Naukowcy są ostrożni w interpretacji wyników. Badanie miało charakter obserwacyjny, co oznacza, że nie można z niego wnioskować o przyczynowości. Próba była stosunkowo mała, a dieta oceniana jedynie krótkim kwestionariuszem. Aktywność fizyczna i inne czynniki stylu życia nie były kontrolowane. Niemniej wyniki są biologicznie spójne i otwierają nowy, interesujący kierunek badań.
Szczegóły badań opublikowano we Frontiers in Nutrition.
Komentarze (0)