W Sobótce znaleziono średniowieczną bizantyjską kłódkę w kształcie konia
Członkowie Nadwiślańskiej Grupy Poszukiwawczej Stowarzyszenia „Szansa” znaleźli wyjątkowy zabytek – wykonany z brązu fragment bizantyjskiej kłódki w kształcie konia. Wspaniałego odkrycia dokonano we wsi Sobótka w powiecie opatowskim. Średniowieczne kłódki stylizowane na zwierzęta uważane są za wyroby elitarne, być może były wykonywane na indywidualne zamówienia, stąd też znajdowane są one rzadko, a najbliższych analogii dla znaleziska z Sobótki trzeba szukać za granicą.
Kłódka pierwotnie składała się z dwóch części. Zachował się element w formie stylizowanego konia z otwartym pyskiem, szpiczastymi uszami oraz siodłem na grzbiecie. To obudowa wykonanego z żelaza – na co wskazują skorodowane resztki – mechanizmu blokującego. Nie zachował się też kabłąk zamykający między zadem a głową konia.
Kłódki stylizowane na zwierzęta powstały w starożytnym Rzymie. Ich produkcję kontynuowano w Cesarstwie Bizantyńskim. Stamtąd trafiały na Ruś. W Rosji ich produkcja trwała jeszcze w XVIII wieku.
Jeśli chcemy poszukać analogii dla znalezionej właśnie kłódki, to powinniśmy przyjrzeć się dwóm bizantyńskim kłódkom ze zbiorów Uniwersytetu Harvarda, pochodzącej z IX wieku kłódce z Barakat Gallery oraz datowanej ogólnie na średniowiecze kłódce z Niemiec, prezentowanej w LOT-ART Gallery. Ta ostatnia jest niemal identyczna z kłódką z Sobótki. Kłódki w kształcie zwierząt znajdują się też zbiorach w Wielkiej Brytanii, Turcji czy USA.
Na podstawie analogii można uznać, że kłódka z Sobótki to wyrób bizantyjski, pochodzący z XII lub XIII wieku. Zabytek został znaleziony na terenie wielokulturowego stanowiska Sobótka 61. Znajdują się tam m.in. pozostałości osady z XII-XIV wieku. Według lokalnej tradycji, w miejscu znalezienia kłódki stała karczma, a około 150 metrów dalej od czasów późnego średniowiecza znajdował się dwór i folwark. Można go jeszcze zobaczyć na XIX-wiecznej mapie Hendelsfelda. Niektóre z naniesionych na nią budynków gospodarczych stoją do dzisiaj.
Wieś Sobótka – jej nazwa pochodzi od soboty, czyli dnia, w którym odbywały się tutaj targi – istniała już w XI wieku. Była wówczas własnością książęcą. W 1257 roku Bolesław Wstydliwy nadał ją, wraz z ponad 50 innymi wsiami, ufundowanemu przez siebie klasztorowi klarysek w Zawichoście. W 1359 roku zakonnice odstąpiły ją kasztelanowi sandomierskiemu Wilczkowi.
Badacze przypuszczają, że kłódka mogła trafić do Sobótki przywieziona przez pielgrzyma do Ziemi Świętej lub rycerza wracającego z krucjaty.
Wiadomo, że w latach 1153–1154 książę Henryk Sandomierski wyprawił się wraz z hufcem do Jerozolimy. Niewykluczone, że w roku 1147 brał on udział w drugiej krucjacie. Z kolei w latach 1162–1163 do Ziemi Świętej udał się Jaksa z Miechowa. Wiemy też, że rycerze z Ziemi Sandomierskiej – znamy z nich tylko Wielisława o przydomku Jerozolimczyk – wzięli udział w trzeciej krucjacie, niewykluczone, że też w którejś z późniejszych.
Komentarze (0)