Neandertalczycy wykorzystywali dziegieć brzozowy również w medycynie?
Dziegieć brzozowy jest często znajdowany na neandertalskich stanowiskach archeologicznych. W niektórych przypadkach był on używany do sklejania narzędzi i o takim właśnie jego użyciu najczęściej się mówi. Ostatnio jednak badacze zaczęli zastanawiać się, czy neandertalczycy nie mogli wykorzystywać tej substancji w różnych celach. Stosowanie dziegciu jako leku na rany skóry jest dobrze udokumentowane etnograficznie. Saami i Jakuci od dawna stosowali ją jako opatrunek i maść, a Mi'kmaq ze wschodniej Kanady używają tzw. maskwio'mi (dosłownie: olej z kory brzozowej) w leczeniu infekcji skórnych. Naturalnym więc jest pytanie, czy i neandertalczycy mogli wykorzystywać tę substancję w medycynie.
Zespół badaczy z Uniwersytetów w Kolonii, Oksfordzie, Liège i Cape Breton University postanowił sprawdzić, czy dziegieć wytwarzany metodami rekonstruowanymi na podstawie znalezisk środkowopaleolitycznych wykazuje właściwości antybakteryjne. Kora brzozy omszonej (Betula pubescens) i brzozy brodawkowatej (Betula pendula) — gatunków szeroko rozpowszechnionych w Europie późnego plejstocenu — posłużyła do wyprodukowania próbek smołą trzema różnymi technikami. Uzyskane próbki testowano następnie przeciwko Gram-dodatniemu gronkowcowi złocistemu i Gram-ujemnej E. coli.
Testy pokazały, że dziegieć pozyskiwany metodami dostępnymi dla neandertalczyków wykazywał umiarkowane działanie przeciwbakteryjne zwalczające gronkowca złocistego, ale nie działał na E. coli. Wyniki są zgodne z tym, co wiadomo o roślinnych związkach fenolowych, które przenikają przez grubą warstwę peptydoglikanu bakterii Gram-dodatnich, lecz zatrzymuje je dodatkowa błona zewnętrzna bakterii Gram-ujemnych.
Wyniki badań pokazują, że już 180–250 tysięcy lat temu neandertalczycy mogli korzystać z dziegciu nie tylko jako kleju na gorąco, ale również jako środka leczniczego. Mogą więc być przyczynkiem do pogłębienia naszej wiedzy na temat rozwoju technologii i medycyny. Odkrycie wpisuje się w szerszy nurt badań nad życiem neandertalczyków. Ślady rumianku pospolitego i krwawnika w kamieniu nazębnym osobnika ze stanowiska El Sidrón w Hiszpanii, dowody na opiekę nad osobnikami z urazami kości w grocie Shanidar w irackim Kurdystanie, czy ślady aktywnej pielęgnacji zębów składają się na obraz gatunku, który dbał o zdrowie korzystając z zasobów naturalnych.
Szczegóły badań opisano na łamach PLOS One.
Komentarze (0)