Najstarsze czaszki H. erectus w Chinach. Yunxian nie przestają zaskakiwać
W 1989 roku na stanowisku Xuetangliangzi w chińskiej prowincji Hubei znaleziono czaszkę Yunxian 1, a rok później natrafiono na Yunxian 2. Jakby tego było mało, w 2022 roku znaleziono tam trzecią czaszkę. Wszystkie należą do Homo erectus i są niemal kompletne, co czyni Yunxian jednym z najważniejszych plejstoceńskich stanowisk badawczych we wschodniej Azji. Przez ponad trzy dekady wiek tych szczątków pozostawał przedmiotem sporów. Teraz wreszcie mamy odpowiedź: czaszki z Yunxian liczą sobie 1,77 ± 0,08 miliona lat, co czyni je najstarszymi pewnymi szczątkami Homo erectus odkrytymi in situ we wschodniej Azji.
Wcześniejsze próby ustalenia wieku czaszek, datowania różnymi metodami, dawały różne wyniki. W końcu wiek czaszek ustalono na około 1–1,1 miliona lat. Amerykańsko-chiński zespół naukowy, pracujący od kierunkiem Hua Tu i Guanjun Shena z Uniwersytetu Shantou, wykorzystał niezależną, odporną na zakłócenia i pozwalającą bezpośrednio datować warstwy geologiczne metodę wykorzystującą kosmogeniczne nuklidy aluminum i berylu. Kiedy kwarc znajduje się blisko powierzchni ziemi, promieniowanie kosmiczne indukuje powstawanie w nim izotopu aluminium-26 i berylu-10. Gdy kwarc zostanie pogrzebany pod warstwą kolejnych osadów, produkcja obu pierwiastków ustaje, zaczyna się ich rozpad. Znając początkowy stosunek 26Al/10Be oraz tempo ich rozpadu, można obliczyć, kiedy materiał z danej warstwy został przykryty.
Nowa ocena wieku szczątków z Yunxian radykalnie zmienia naszą wiedzę o Homo erectus i jego obecności w Azji. Najstarsze azjatyckie szczątki H. erectus pochodzą z Dmanisi z Gruzji, a ich wiek oceniono na 1,78–1,85 miliona lat. Jednak wiek kości znajdowanych na wschód od Gruzji stanowi przedmiot sporów. Za najbardziej pewne datowane szczątki uznawana jest czaszka z Gongwangling sprzed około 1,63 miliona lat. Istnieją być może starsze szczątki, ale zostały znalezione poza kontekstem, więc ich datowanie obarczone jest znaczną dozą niepewności.
Czaszki z Yunxian zostały teraz z sposób pewny – jak twierdzą autorzy badań – datowane na 1,77 miliona lat. Są więc nie tylko najstarszymi szczątkami H. erectus w Azji Wschodniej, ale niemal dorównują wiekiem szczątkom z Gruzji. To zaś silny argument potwierdzający model szybkiego rozprzestrzeniania się Homo erectus, wedle którego miał on opuścić Afrykę 2 miliony lat temu i w krótkim czasie pojawić się na olbrzymim terenie od Kaukazu po środkowe Chiny.
Nowe datowanie obecności H. erectus na wschodzie Azji jest też ważne z innego punktu widzenia. Otóż najstarsze stanowiska archeologiczne, wskazujące na obecność rodzaju Homo, pochodzą z Xihoudu (2,43 miliona lat temu) i Shangchen (2,1 miliona lat). Przesunięcie datowania zawęża lukę między obecnością H. erectus a znalezionymi tam śladami obecności Homo. Wciąż jednak otwarta pozostaje odpowiedź na pytanie, czy to H. erectus był jednym z najwcześniejszych homininów na terenie dzisiejszych Chin czy też wcześniej dotarł tam jakiś inny hominin.
Przypomnijmy w tym miejscu o niezwykle interesujących badaniach czaszki Yunxian 2, które opisywaliśmy przed kilkoma miesiącami. Jak wówczas pisaliśmy wyniki badań pokazały, że Yunxian 2 posiada unikalną kombinację cech prymitywnych i bardziej zaawansowanych. Niektóre z nich przypominają H. erectus, inne zaś są bardziej podobne do cech Homo longi czy Homo sapiens. To zaś może oznaczać, że H. sapiens zaczął wyodrębniać się wcześniej, niż dotychczas sądzono. Przesunięcie wstecz datowania czaszek z Yunxian wskazuje, że to wyodrębnianie się zaszło jeszcze wcześniej.
Artykuł z wynikami nowego datowania został opublikowany na łamach Science.
Komentarze (0)