Słynna bazylika Witruwiusza w końcu odnaleziona

21 stycznia 2026, 11:45

W mieście Fano we Włoszech na piazza Andrea Costa archeolodzy odkryli rzymską bazylikę opisaną przez najsłynniejszego ze starożytnych architektów, Witruwiusza. To nie tylko jeden z najbardziej znanych budynków rzymskiej architektury, ale też jedyny, o którym Witruwiusz wyraźnie pisze, że osobiście nadzorował jego budowę. Został on opisany przez wielkiego Rzymianina w V księdze jego monumentalnego dzieła De architectura.



Tajemnicza żelazna poprzeczka w Mgławicy Pierścień. Nie wiadomo, skąd się wzięła

20 stycznia 2026, 11:50

Europejscy astronomowie pracujący pod kierunkiem naukowców z University College London i Cardiff University odkryli tajemniczą żelazną poprzeczkę w słynnej Mgławicy Pierścień. Mgławicę tę zauważono po raz pierwszy w styczniu 1779 roku. Była to druga odkryta mgławica planetarna. To kolorowy bąbel gazu wyrzuconego przez gwiazdę pod koniec jej życia. Teraz, dzięki nowoczesnym instrumentom badawczym, naukowy zauważyli, że mgławicę przecina chmura atomów żelaza ułożona w kształt linii.


Czym Darwin zalał okazy z Galapagos? Zawartość słojów przeanalizowana bez otwierania

19 stycznia 2026, 11:16

Naukowcy z Centrum Laserowego brytyjskiego Science and Technology Facilities Council przeanalizowali – bez otwierania 200-letnich słojów – oryginalną kolekcję Charlesa Darwina, którą uczony przywiózł na pokładzie HMS Beagle, gdy wracał z pięcioletniej (1831–1836) wyprawy badawczej na Galapagos. Naukowcy zbadali 46 słojów z Natural History Museum, w których Darwin i jego zespół zakonserwowali ssaki, gady, ryby, krewetki i meduzy. Określenie składu płynów konserwujących jest niezwykle pomocne dla muzealnych kuratorów, których zadaniem jest zachowanie zbiorów dla przyszłych pokoleń.


Na Europie nie ma życia? W kierunku księżyca lecą dwie misje, a naukowcy studzą zapał

19 stycznia 2026, 10:06

Europa, księżyc Jowisza, to jedno z najbardziej interesujących naukowców ciał Układu Słonecznego. Uczeni spodziewają się, że w słonym oceanie pod warstwą lodu istnieje życie. Obecnie w kierunku Europy zmierzają dwie misje naukowe. Europejska Juice została wystrzelona w kwietniu 2023 i dotrze w pobliże Jowisza w lipcu 2031 oraz amerykańska Clipper, która wyruszyła w październiku 2024, a w okolice Jowisza przybędzie w kwietniu 2030. Teraz jednak zespół profesora Paula Byrne'a z Washington University studzi zapał badaczy. Zdaniem amerykańskich uczonych na Europie nie ma warunków do podtrzymania życia.


Brzuszna tkanka tłuszczowa nie jest jednolita. Jelito grube otacza wyjątkowa tkanka

16 stycznia 2026, 11:33

Tłuszcz brzuszny nie jest jednolitą tkanką. Badania przeprowadzone przez zespół ze Szwecji, Danii, USA i Niemiec wykazały, że tłuszcz znajdujący się w pobliżu jelita grubego zawiera bardzo dużo adipocytów prozapalnych oraz komórek układu odpornościowego. To może sugerować, że tkanka ta jest w szczególny sposób przystosowana do obecności mikrobiomu jelit.


W Pompejach nie było najlepiej z higieną. Dopiero akwedukt poprawił sytuację

14 stycznia 2026, 16:54

Pompeje, zanim zostały pogrzebane przez erupcję Wezuwiusza, mogły poszczycić się liczącą setki lat historią. W tym czasie miejscowość przechodziła liczne zmiany. Część z nich dotyczyła systemu zaopatrzenia wodę oraz publicznych łaźni. Naukowcy z Uniwersytetów w Oxfordzie, Moguncji, Berlinie i Innsbrucku przyjrzeli się osadom węglanowym w studniach, łaźniach i akwedukcie Pompejów, co pozwoliło im określić, w jaki sposób zmieniała się higiena mieszkańców oraz jakość i źródła zaopatrzenia w wodę.


Rząd USA przygotował nową piramidę żywieniową. Nacisk na mięso i tłuszcze

9 stycznia 2026, 11:08

Amerykański rząd federalny zmienia piramidę żywieniową. Departament Rolnictwa opublikował nowe wytyczne dotyczące prawidłowego odżywiania się. Część z nowych zaleceń jest zgodnych z dotychczasowymi poradami odnośnie odżywania się, część zaś zrywa z tym, co zalecano przez dekady. Nowa piramida kładzie nacisk na spożywanie produktów bogatych w białko – szczególnie mięsa i nabiału – i zaleca unikanie żywności wysoko przetworzonej.


Zimowe wstrząsy sejsmiczne odpowiadają za letnie zakwity fitoplanktonu wokół Antarktydy

9 stycznia 2026, 09:25

Zimowe wstrząsy sejsmiczne na dnie morskim wokół Antarktyki kontrolują letnie zakwity fitoplanktonu, niewielkich organizmów stanowiących podstawę morskiego łańcucha pokarmowego, które są też odpowiedzialne za pochłanianie olbrzymich ilości węgla z atmosfery. Nieznany dotychczas bezpośredni związek między wstrząsami skorupy ziemskiej głęboko pod morskim dnem, a pojawianiem się fitoplanktonu został opisany na łamach Nature Geoscience przez naukowców z Uniwersytetu Stanforda, Służby Geologicznej Stanów Zjednoczonych (USGS) oraz Middlebury College.


Webb odkrył coś dziwnego. Wokół pulsara krąży planeta, której istnienie trudno jest wytłumaczyć

2 stycznia 2026, 10:32

Teleskop Webba odkrył planetę, której istnienia jest trudne do zrozumienia na gruncie współczesnych teorii. PSR J2333-2650b krąży wokół szybko obracającej się gwiazdy neutronowej wielkości miasta. Masą dorównuje Jowiszowi i ma niezwykłą atmosferę złożoną z helu i węgla, w której krążą chmury sadzy. Głęboko we wnętrzu planety chmury te mogą kondensować się i tworzyć diamenty. Naukowców zaskoczyła również niezwykła orbita i kształt planety.


Prywatne osoby dadzą miliard dolarów na budowę przyszłego akceleratora w CERN-ie

19 grudnia 2025, 11:02

Prywatni darczyńcy – osoby indywidualne i fundacje – zgodzili się wesprzeć finansowo budowę Future Circular Collider w CERN-ie. To pierwszy przypadek w historii, by prywatne osoby wsparły flagowy projekt CERN-u. I to jaką kwotą! Breakthrough Prize Foundation, The Eric and Wendy Schmidt Fund for Strategic Innovation, John Elkann, Xiavier Niel i inni zadeklarowali przekazanie 860 milionów euro (1 miliard USD) na stworzenie FCC.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy