Znaleźli Białego Jaguara, stolicę zbuntowanych Majów ukrywających się przed Hiszpanami?

1 sierpnia 2025, 14:25

Archeolodzy sądzą, że odnaleźli zaginione miasto Sak-Bahlán – Biały Jaguar – w którym wolni Majowie żyli do końca XVII wieku, ukrywając się przed Hiszpanami. Sak-Bahlán było stolicą Lakandonów, majańskiej grupy etnicznej posługującej się własnym dialektem języka chol. Lakandonowie to najbardziej tradycyjna i izolowana grupa Majów. Biały Jaguar zaś to przedostatnia stolica Majów zdobyta przez Hiszpanów. Ostatnia, Nojpeten, zamieszkana przez Majów Itza w północnej Gwatemali, padła zaledwie 2 lata później.



Świadomie nie przewidują

16 czerwca 2010, 08:45

Jak zademonstrowali naukowcy z Uniwersytetu w Granadzie, pacjenci z uszkodzeniem prawej kory przedczołowej, która odpowiada m.in. za szybkie reagowanie na bodźce, wykazują braki w intencjonalnym przewidywaniu. Uniemożliwia im to np. wrzucanie biegu na skrzyżowaniu, zanim światło zmieni się na zielone. Co ciekawe, te same osoby zachowują umiejętność nieintencjonalnej antycypacji. Hiszpanie uważają, że można to wykorzystać, opracowując nowe metody terapii.


Kawa z kapsułki zawiera najwięcej furanu

14 kwietnia 2011, 12:08

Naukowcy z Uniwersytetu w Barcelonie określili zawartość furanu (związku o właściwościach kancerogennych) w kawie zaparzanej na różne sposoby: w ekspresie przelewowym, ciśnieniowym, z kapsułki i rozpuszczalnej. Okazało się, że najwyższe stężenia niebezpiecznego związku występowały w kawie z kapsułki, ale nadal były to poziomy mieszczące się w zalecanych normach.


Pestycydy zmniejszają wagę urodzeniową dzieci

16 czerwca 2011, 08:56

Wystawienie podczas życia płodowego na oddziaływanie nawet niewielkich ilości pewnych pestycydów wiąże się najprawdopodobniej ze zmniejszeniem wagi urodzeniowej. Zespół z Centrum Zdrowia Publicznego w Walencji zbadał pod kątem pozostałości pestycydów krew pępowinową 494 noworodków, które przyszły na świat w latach 2003-2006. Hiszpanie skupili się na DDT oraz trzech innych węglowodorach chlorowanych: heksachlorobenzenie (HCB), DDE i β-heksachlorocykloheksanie (β-HCH).


Bear Grylls świata roślin żyje wolno i długo. I tak od trzeciorzędu...

13 września 2012, 12:08

Borderea chouardii, zagrożona wyginięciem roślina rodem z trzeciorzędu, jest prawdziwym wyczynowcem. Żyje na ścianach dwóch pirenejskich klifów na wysokości ok. 850 m n.p.m., a w zapylaniu i rozprowadzaniu nasion pomagają jej mrówki: Lasius grandis i L. cinereus są zapylaczami, a Pheidole pallidula zjada i przy okazji roznosi nasiona.


Grób Słonia był pierwotnie świątynią Mitry

13 maja 2013, 11:13

Grobowiec Słonia z nekropolii w mieście Carmona był pierwotnie świątynią solarnego boga Mitry. Archeolodzy z Universidad Pablo de Olavide odkryli m.in., że okienko w stropie komory głównej umiejscowiono w taki sposób, by w czasie równonocy 3 godziny po świcie promienie słoneczne padały dokładnie na środek pomieszczenia.


Hiszpanie chcą się włamać do samochodu

17 lipca 2013, 17:38

Przed miesiącem w wypadku samochodowym w Los Angeles zginął Michael Hasting, dziennikarz pisma Rolling Stone. Świadkowie zeznali, że jego auto wydawało się pędzić z maksymalną prędkością, a gdy uderzyło w drzewo, siła zderzenia była tak wielka, iż silnik przeleciał kilkadziesiąt metrów.


Żubr

Polskie żubry emigrują do Hiszpanii

7 czerwca 2010, 03:35

Nie tylko ludzie emigrują. Polskie żubry są wyjątkowo chętnie witane w zachodniej Europie, gdzie wymarły wiele stuleci temu. Po dziesięciu wiekach żubry pojawią się w Hiszpanii, będą to imigranci z Puszczy Białowieskiej.


Brunatny tłuszcz odpowiada za wyniszczenie nowotworowe

18 lipca 2014, 10:14

Wyniszczenie w chorobie nowotworowej nazywa się zespołem kacheksja-anoreksja i szacuje się, że stanowi on bezpośrednią przyczynę ok. 20% zgonów. Najnowsze badania Erwina Wagnera z Hiszpańskiego Narodowego Centrum Badań nad Nowotworami w Madrycie pokazują, że przyczyną tego zjawiska jest przemiana białej tkanki tłuszczowej w brunatną.


Polscy naukowcy podglądają chrząszcza, by zapewnić nam wodę

9 marca 2021, 04:30

Chemicy z UMK dzięki obserwacji chrząszcza pustynnego, który potrafi jednocześnie zbierać i odpychać wodę, chcą stworzyć takie membrany, które będą coraz lepiej transportować wodę i zatrzymywać sole oraz inne zanieczyszczenia.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk