Ludzie zarażali się dżumą od zwierząt hodowlanych. Wymarły szczep dżumy znaleziony u owcy

13 marca 2025, 09:00

Choroby odzwierzęce, zoonozy, stanowią zdecydowaną większość chorób atakujących ludzi. Znamy ponad 1400 patogenów zdolnych do wywołania u nas chorób, z czego 61% pochodzi od zwierząt. Ludzie zaczęli powszechnie zarażać się tego typu patogenami w momencie, gdy udomowili zwierzęta. Niektóre z tych chorób wywarły olbrzymi wpływ na naszą historię i kulturę. Jedną z nich jest dżuma, wywoływana przez bakterię Yersinia pestis. Jej pochodzenie i historia wciąż są tajemnicą.



Dostęp za jeden uśmiech

10 października 2012, 12:53

Lodówkę aktywowaną uśmiechem mogli wymyślić tylko Japończycy. Jak tłumaczą wynalazcy z Uniwersytetu Tokijskiego, ich Licznik Szczęśliwości (HappinessCounter) to realizacja spostrzeżenia psychologa i filozofa Williama Jamesa, że nie śmiejemy się, bo jesteśmy szczęśliwi, lecz jesteśmy szczęśliwi, bo się śmiejemy.


Słodko pachnąca niespodzianka z Izraela

23 listopada 2018, 17:23

W 3 dzbanach z grobowca MB III ze starożytnego miasta Megiddo odkryto najstarsze jak dotąd dowody na wykorzystanie wanilii. Naczynia złożono w ofierze ok. 3600 lat temu.


Zagadka tajemniczej mumii z austriackiej wioski rozwiązana

2 maja 2025, 08:05

W niewielkiej austriackiej wiosce Sankt Thomas am Blasenstein, w krypcie miejscowego kościoła znajduje się niezwykła mumia. Ma świetnie zachowany tułów, ale na głowie i kończynach widoczne są znaczne ślady rozkładu. Wedle miejscowych, to ciało tutejszego wikariusza. Zbadania tajemnicy podjął się austriacko-niemiecko-polski zespół naukowy, w skład którego wchodził Oskar Nowak z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.


"Muzykantka" z głębin

14 listopada 2012, 13:49

Naukowcy z Monterey Bay Aquarium Research Institute (MBARI) odkryli u wybrzeży Kalifornii drapieżną gąbkę, której wygląd jest, oględnie mówiąc, niecodzienny. Ponieważ podstawowy element ich struktury kojarzy się z harfą, ewentualnie lirą, nawiązano do tego w nazwie Chondrocladia lyra.


Historia rzadkimi przyprawami pisana

14 grudnia 2018, 05:05

Datowane na 650-800 r n.e. pestki winogron wydają się łączyć Manthai - starożytny lankijski port - ze światem rzymskim.


Tajemnicze sygnały znad Antarktydy wciąż stanowią zagadkę dla naukowców

16 czerwca 2025, 09:00

Krążący wysoko nad Antarktydą wykrywacz promieniowania kosmicznego, zarejestrował nietypowe sygnały, które wykraczają poza nasze obecne rozumienie fizyki cząstek. ANITA (Antarctic Impulsive Transient Antenna) to zespół wyspecjalizowanych anten, które za pomocą balonu wypuszczane były nad Antarktyką i przez około miesiąc krążyły na wysokości do 40 kilometrów, unoszone przez wiatry obiegające kontynent. Celem eksperymentu jest obserwowanie promieniowania kosmicznego po tym, jak dotarło do Ziemi. W trakcie badań co najmniej 2-krotnie zarejestrowano sygnały, które nie pochodzą od promieniowania odbitego przez lód, a kierunek, z którego napłynęły, nie pozwala wyjaśnić ich pochodzenia na gruncie znanych zjawisk fizycznych.


Ta sama winnica, lecz kadź kadzi nierówna...

31 grudnia 2012, 13:47

Znajomość rocznika czy winnicy nie gwarantuje wyboru dobrego trunku. Na poszczególnych winoroślach mogą bowiem bytować różne mikroorganizmy, co wpływa nie tylko na jakość owoców przed zbiorem, ale i na proces fermentacji.


Im więcej ubikwiliny w komórkach guza, tym szybciej rośnie nowotwór

12 stycznia 2019, 05:57

Nasze DNA jest ciągle atakowane. Niestabilność genomu może zaś prowadzić do zaburzeń genetycznych, a także przewlekłych chorób, np. nowotworów. Ostatnio zespół z Uniwersytetu w Tel Awiwie zauważył, że podwyższony poziom pewnego białka - ubikwiliny 4 - jest nieznanym dotąd biomarkerem niestabilności genomu.


Tajemnica komórek jajowych rozwiązana. Wiemy, jak zachowują młodość przez dekady

24 lipca 2025, 10:29

Kobiety rodzą się z 1-2 milionami oocytów, z których powstają komórki jajowe. Do menopauzy ich liczba spada do kilkuset. Każda z tych komórek musi przez około 50 lat unikać zużycia się, by móc dojrzeć i być gotową do zapłodnienia. Nowe badania pokazują, w jaki sposób komórki to osiągają. Badając ponad 100 świeżo podarowanych nam jajeczek, największy zbiór tego typu, odkryliśmy zadziwiająco minimalistyczną strategię, która pomaga komórkom pozostać w stanie dziewiczym przez wiele lat, mówi doktor Elvan Böke z Centre for Genomic Regulation.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk