Badacze z Wrocławia i Krakowa odkrywają tajemnice średniowiecznych polskich miast
5 marca 2026, 10:53Dzisiejszy wygląd centrów wielu polskich miast to nie przypadek, a wynik precyzyjnego planowania w średniowieczu. Wtedy właśnie najszerzej i na największą skalę pojawiły się regularnie zaplanowane miasta. Było to związane z kolonizacją nowych terenów, przede wszystkim w Europie Środkowej i Wschodniej. Pomiędzy XI a XIV wiekiem w Europie powstało co najmniej 1500 nowych miast. Jednak zachowało się niewiele oryginalnych dokumentów planistycznych z tego okresu, więc historycy mieli problemy z odtworzeniem zasad, którymi kierowali się ówcześni mierniczy. Dlatego badacze z Politechniki Wrocławskiej i Uniwersytetu Jagiellońskiego wykorzystali zaawansowane metody statystyczne i skanowanie laserowe, by zrekonstruować zasady, wedle których w XIII wieku wyznaczano przestrzeń miejską.
Przez powłokę białkową wirusy są bardziej zakaźne i przyczyniają się do rozwoju alzheimera
29 maja 2019, 10:28Po dostaniu się do płynów ustrojowych gospodarza wirusy zostają powleczone białkami. Stają się przez to bardziej zakaźne. Takie wirusy mogą również przyspieszać tworzenie włókien amyloidowych, które odgrywają ważną rolę w chorobie Alzheimera (ChA).
Ile warte są badania podstawowe?
28 czerwca 2012, 11:53Co komu przyjdzie ze znalezienia bozonu Higgsa czy odkrycia wszystkich izotopów wszystkich znanych pierwiastków, skoro czas istnienia tych izotopów liczony jest w milionowych częściach sekundy? Nauki podstawowe są przez wiele osób postrzegane jako marnotrawstwo olbrzymich pieniędzy.
Zwierzęta też potrafią tańczyć
2 maja 2009, 21:29Naukowcy z Uniwersytetu Harvarda zwracają uwagę, że opublikowane w serwisie YouTube filmy dowodzą, iż zwierzęta potrafią tańczyć. Adena Schacher i jej zespół zainteresowali się obrazem z udziałem Snowballa.
Sztuczna skóra czuła jak prawdziwa
1 sierpnia 2012, 07:27Sztuczna skóra potrafi wykryć motyla, który na niej przysiadł czy spływającą po jej powierzchni kroplę wody. Inżynier Kahp-Yang Suh z Uniwersytetu Narodowego w Seulu twierdzi, że jego wynalazek czułością może rywalizować z prawdziwą ludzką skórą.
By pojawiły się lęk i problemy z węchem, wystarczy lekkie wstrząśnienie mózgu
25 lipca 2019, 10:38Od dawna wiadomo, że ludzie, którzy doznali ciężkiego wstrząśnienia mózgu, mogą czasowo utracić powonienie. Pojawiają się też u nich zaburzenia emocjonalne, takie jak lęk czy depresja. Ostatnio naukowcy z międzynarodowego zespołu stwierdzili, że te same zjawiska występują u osób po lekkich wstrząśnieniach mózgu, np. po upadku z roweru w kasku czy niezbyt groźnym wypadku na stoku narciarskim.
Tygrysy i ludzie mogą żyć obok siebie?
4 września 2012, 09:55Badania przeprowadzone w Chitwan National Park w Nepalu sugerują, że tygrysy zmieniły swoje zwyczaje tak, by nie stykać się z ludźmi.
Brunatna tkanka tłuszczowa spełnia funkcję kluczowego metabolicznego filtra, który kontroluje usuwanie aminokwasów rozgałęzionych
22 sierpnia 2019, 13:20Spalająca tłuszcz brunatna tkanka tłuszczowa (ang. brown adipose tissue, BAT) jest uznawana za motor termogenezy. Okazuje się, że BAT może także spełniać funkcję filtra, który usuwa z krwi aminokwasy rozgałęzione (ang. branched-chain amino acid, BCAA). Należy bowiem pamiętać, że o ile w normalnych stężeniach BCAA są niezbędne dla zdrowia, o tyle ich nadmiar powiązano z cukrzycą i otyłością.
Testosteron jak serum prawdy
11 października 2012, 09:53Testosteron jest męskim hormonem kojarzonym z agresją czy tendencją do podejmowania ryzyka. Ostatnie badania wykazały jednak, że sprzyja zachowaniom społecznym. Gdy mężczyznom podawano testosteron, kłamali rzadziej niż po zaaplikowaniu placebo (PLoS ONE).
Już 8000 lat temu w Chinach hodowano karpie
18 września 2019, 11:55Na stanowisku Jiahu w chińskiej prowincji Henan znaleziono dowody, że już 6200 lat przed Chrystusem tamtejsi mieszkańcy mogli prowadzić hodowlę karpia. Porównując profile selekcji gatunków, długość ciała oraz szczątki ryb z Jiahu z podobnymi znaleziskami z Azji Wschodniej oraz z danymi z współczesnych hodowli naukowcy doszli do wniosku, że akwakultura karpia pojawiła się w Jiahu w latach 6200–5700 przed naszą erą
