Mężczyźni mają teraz mniej dzieci niż kobiety. Problem będzie się pogłębiał
30 kwietnia 2026, 07:34Przez większą część historii demografowie, politycy i statystycy skupiali się niemal wyłącznie na płodności kobiet. Wskaźnik dzietności – czyli średnia liczba dzieci przypadająca na kobietę – od dekad służył jako główny miernik kondycji demograficznej społeczeństw. Mężczyźni nie byli uwzględniani. Nowe badanie opublikowane w PNAS przez naukowców z Instytutu Demograficznego im. Maxa Plancka, ONZ oraz Uniwersytetu w Oslo pokazuje, że to poważne przeoczenie, a jego konsekwencje właśnie stają się widoczne na całym świecie.
Skąd pochodzi Czerwony Kapturek? Jest starszy, niż się wydaje
26 kwietnia 2026, 09:22Korzenie Czerwonego Kapturka sięgają głębiej, niż większość z nas przypuszcza. Powszechnie znana wersja pochodzi od Charlesa Perraulta, który opublikował ją w 1697 roku we Francji – to on nadał dziewczynce charakterystyczny strój. Bracia Grimm wydali swoją wersję ponad sto lat później, prawdopodobnie czerpiąc bezpośrednio z tekstu Perraulta za pośrednictwem wykształconego hugenota.
Neandertalczycy z Jaskini Stajnia. Pierwsze badania mDNA wielu mieszkających tam osób
22 kwietnia 2026, 08:21W Jurze Krakowsko-Częstochowskiej znajduje się Jaskinia Stajnia, jedno z najważniejszych stanowisk neandertalskich w Europie Środkowej. Przez dziesiątki tysięcy lat zachowały się w niej nie tylko kości i narzędzia, ale coś cenniejszego – DNA ludzi, którzy żyli tu przed ostatnim zlodowaceniem. Na łamach Current Biology ukazał się właśnie artykuł First multi-individual Neanderthal mitogenomes from north of the Carpathians, którego autorzy – w tym naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego i Polskiej Akademii Nauk – donoszą o pierwszym udanym odczytaniu kompletnych genomów mitochondrialnych (DNA dziedziczonego po matce) od wielu neandertalczyków z jednego stanowiska na północ od Karpat.
Polacy zbadali rzymskie nocniki i znaleźli wyjątkowego pasożyta
20 kwietnia 2026, 10:56Zespół badaczy z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Warszawskiego i Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przebadał osady moczu i kału zachowane na wewnętrznych ściankach rzymskich nocników z II–IV wieku odkrytych podczas wykopalisk w Novae (w pobliżu Swisztow w Bułgarii) oraz Marcianopolis (dziś Dewnja). Naukowcy wzięli pod lupę cztery nocniki: trzy z Novae i jeden z Marcianopolis. Do badań nadawały się trzy z nich, gdyż jeden z nocników z Novae został dokładnie wyczyszczony przez konserwatorów.
Żegnamy Birutė Galdikas, ostatnią z wielkich „Trimates Leakeya”
27 marca 2026, 17:47Przed trzema dniami zmarła Birutė Galdikas, ostatnia z „Trimates Leakeya” (termin „trimate” pochodzi od połączenia „tri” z „primate”). Tym mianem określano trzy słynne badaczki dużych małp człekokształtnych w ich naturalnym środowisku: zamordowaną w 1985 roku badaczkę goryli Dian Fossey, Jane Goodall, badaczkę szympansów o której śmierci informowaliśmy w ubiegłym roku, oraz Birute Galdiskas, która przez 50 lat badała orangutany i walczyła o ocalenie tych niezwykłych zwierząt.
Niezwykle rzadkie odkrycie w Meksyku – pochówek kobiety ubóstwionej przez Azteków
13 marca 2026, 11:07Archeolodzy prowadzący prace w ramach Proyecto Tlatelolco meksykańskiego Narodowego Instytutu Antropologii i Historii odkryli pochówek, który może być jednym z niewielu zidentyfikowanych pochówków cihuapipiltin, ubóstwionej kobiety, która zmarła przy pierwszym porodzie. Jeśli interpretacja jest prawidłowa, to mamy do czynienia z czymś wyjątkowym – ze względu na naturę cihuapipiltin takie znaleziska są bowiem niezwykle rzadkie.
Philip – bosonogi wulkanolog z Vanuatu
10 marca 2026, 11:00Wspaniałe zdjęcie, prawda? A stanie się jeszcze bardziej niezwykłym, gdy popatrzycie na... stopy mężczyzny. To nie poza czy scenariusz stworzony na potrzeby fotografii.
Endometrioza jest „wdrukowywana” już w życiu płodowym?
3 marca 2026, 10:01Dewastująca zdrowie i życie endometrioza, zwana „chorobą tysiąca hipotez”, dotyka około 10% kobiet w wieku rozrodczym. Polega na obecności tkanki endometrium poza jamą macicy — najczęściej w jajnikach, jajowodach lub otrzewnej. Powoduje przewlekły ból, problemy z płodnością i znacznie obniża jakość życia. Ostatnio powiązano ją z występowaniem 661 innych chorób. Mimo że choroba znana jest od dziesięcioleci, jej przyczyny do dziś nie są w pełni wyjaśnione.
Masakra kobiet i dzieci sprzed 3000 lat. Walka o wpływy i ofiara na południu Europy
26 lutego 2026, 17:51Kobiety i dzieci były celem jednej z największych prehistorycznych maskar w Europie. Badania na stanowisku Gomolawa w północnej Serbii ujawniły istnienie tam masowego grobu, w którym pochowano co najmniej 77 osób. Większość ofiar stanowiły kobiety i dzieci. Do masakry doszło około 2800 lat temu, a ofiary zostały zakatowane tępymi przedmiotami i były zabijane za pomocą broni białej. Był to zaplanowany z premedytacją akt masowej przemocy. Pochówek w Gomolawie jest wyjątkowy nie tylko ze względu na skalę masakry, ale również na związki pomiędzy ofiarami.
Kto z kim spoczął w grobie? Niezwykłe pochówki ostatnich łowców-zbieraczy Europy
20 lutego 2026, 10:54W Ajvide na Gotlandii znajduje się jeden z największych i najlepiej zachowanych cmentarzy łowców-zbieraczy epoki kamienia. Udokumentowano tam 76 dobrze zachowanych pochówków, w tym 7 zawierających więcej niż 1 osobę. Zmarłych chowali tam przedstawiciele kultury ceramiki dołkowej (PWC), jednej z ostatnich grup łowiecko-zbierackich w Europie, którzy w latach 3400–2200 p.n.e. żyli wzdłuż wybrzeży Bałtyku i na tamtejszych wyspach. Przez dekady naukowcy mogli jedynie spekulować, jakimi kryteriami kierowali się ci ludzie, składając do niektórych grobów szczątki więcej niż jednego zmarłego. Teraz, dzięki badaniom DNA udało się określić powiązania między zmarłymi. I – jak się okazało – nie są one oczywiste.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 8 …
