Świąteczna ornitologia. Naukowiec z Poznania opowiada o związkach ptaków z Bożym Narodzeniem

22 grudnia 2020, 04:52

Przy tradycyjnym bożonarodzeniowym żłóbku nie dziwią wół, osioł czy owca i ssaki te świetnie wpisały się w tradycje Świąt. Jednak pytania o związki ptaków z Bożym Narodzeniem wciąż zaskakują, przynajmniej w Polsce.



Już w XV wieku chińscy chirurdzy stosowali środki znieczulające

26 maja 2026, 10:55

Niezwykłe odkrycie archeologów z Chin rzuca nowe światło na medycynę dynastii Ming i sugeruje, że tamtejsi chirurdzy dysponowali zaskakująco skutecznymi środkami przeciwbólowymi już w XV wieku. Opublikowane właśnie na łamach Antiquity wyniki badań łączących archeologię, chemię analityczną i historię medycyny, każą nam przemyśleć na nowo to, co wiemy o dawnej chirurgii.


A wszystko przez układ nagrody

15 marca 2010, 11:56

Mózg psychopaty jest zbudowany w taki sposób, by szukać nagrody bez względu na koszty. Psychopaci są często przedstawiani jako zimnokrwiści kryminaliści, którzy uzyskują to, czego pragną, nie myśląc o konsekwencjach. My odkryliśmy, że podłoże niektórych problematycznych zachowań [...], np. gwałtownych przestępstw, recydywy czy uzależnień, może stanowić hiperaktywny dopaminergiczny układ nagrody – podkreśla Joshua Buckholtz z Vanderbilt University.


Jakie tajemnice kryją się w skarbach wikingów znalezionych na polskich terenach?

5 lutego 2022, 10:23

Naukowcy z NCBJ przeprowadzili analizy fizykochemiczne srebrnej biżuterii słowiańskiej wykonanej z użyciem techniki granulacji i filigranu. Dzięki badaniom udało się prześledzić procesy i techniki lutowania artefaktów wchodzących w skład skarbów, będących elementem tradycji wikińskiej


Znaleziono najstarszą kościaną ozdobę nosa

18 listopada 2016, 12:52

Tradycja przekłuwania sobie nosa przez ludzi liczy sobie co najmniej 46 000 lat. Na tyle bowiem oszacowano wiek spreparowanej kości kangura, która wygląda tak, jakby była noszona w przekłutym nosie


Cud rozmnożenia ryb nad Genezaret mógł mieć miejsce. Ale był zjawiskiem naturalnym

6 listopada 2024, 12:19

Jezioro Genezaret (Morze Kinneret), największe słodkowodne jezioro Izraela, jest od tysięcy lat ważnym regionalnym miejscem ludzkiej aktywności. Wokół niego koncentrowała się też znaczna część działalności Jezusa Chrystusa i jego uczniów, z których część była rybakami. Nad brzegiem jeziora Jezus dokonał jednego z najbardziej znanych cudów – rozmnożenia chleba i ryb. Cud miał miejsce dwukrotnie, a pierwsze rozmnożenie jest jedynym cudem opisanym we wszystkich Ewangeliach. Grupa uczonych uważa, że do rozmnożenia ryb mogło rzeczywiście dojść, ale zjawisko to ma całkowicie naturalne wytłumaczenie.


Szympans bonobo© Kabir Bakie; Creative Commons

Szympansia wymiana kulturowa

9 czerwca 2007, 10:47

Najnowsze badania nad szympansami dowiodły, że w przypadku tych najbliższych kuzynów człowieka można mówić o tworzeniu przez poszczególne stada tradycji oraz o umiejętności jej przekazywania innym grupom.


Archeolog i birofil Sławomir Dryja odtworzył bogactwo smaku średniowiecznego krakowskiego białego piwa

6 stycznia 2021, 05:09

Dr hab. Sławomir Dryja z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie odtworzył recepturę białego piwa, warzonego w średniowieczu w Krakowie. Ze ścian piwnic Pałacu Lubomirskich pobrano osad, a z niego wyodrębniono historyczne drożdże. Dysponując know-how i odpowiednimi drożdżami, naukowiec mógł przywrócić birofilom i nie tylko im Piwo Krakowskie Białe.


Przed 2000 lat w Szkocji pochowano kobietę, której usunięto mózg, a z kości wykonano narzędzia

12 czerwca 2026, 09:55

Na odludnym wybrzeżu hrabstwa Sutherland w północno-zachodniej Szkocji, nad jeziorem Loch Borralie, odkryto przed laty niewielki kamienny kopiec (cairn) skrywający szczątki dwóch osób. Najnowsza analiza tych pochówków – której wyniki opublikowano w czasopiśmie Antiquity – ujawniła zaskakująco złożoną historię, która sięga setek kilometrów i wielu pokoleń.


Bycie śpiochem to dla surykatek tradycja

8 lipca 2010, 11:52

Lokalne tradycje nie są wyłącznie ludzką domeną. Po trwających dekadę badaniach surykatek (Suricata suricatta) dr Alex Thornton i zespół z Instytutu Zoologii Uniwersytetu w Cambridge odkryli, że niektóre grupy zawsze wstają rano później od innych populacji, a zwyczaj ten jest najwyraźniej przekazywany z pokolenia na pokolenie.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk