Mamy pierwszy materialny dowód na karne obcinanie nosa w dawnych Chinach?

11 września 2026, 07:26

Jedną z kar stosowanych w dawnych Chinach – i nie tylko tam – było obcięcie nosa. Jest ona wspominana już we wczesnej chińskiej starożytności i wymieniania wielokrotnie w różnych tekstach, jednak dotychczas nie dysponowaliśmy materialnymi dowodami na jej istnienie. Kobieta, której szczątki odkryto na cmentarzysku w środkowych Chinach przeżyła rozległe okaleczenie. Uszkodzone kości zdążyły się zagoić, zatem uraz nie był bezpośrednią przyczyną jej śmierci.



Co łączy długi COVID, PTSD i stwardnienie rozsiane? Podobieństwa sięgają głębiej niż geny

3 września 2026, 14:50

Zespół przewlekłego zmęczenia, długi COVID, zespół stresu pourazowego, stwardnienie rozsiane i reumatoidalne zapalenie stawów to bardzo różne schorzenia. Łączy je jednak występowanie przewlekłego zmęczenia, zaburzeń poznawczych, nieprawidłowa praca układu odpornościowego i zaburzenia autonomicznego układu nerwowego. A najnowsza analiza wskazuje, że podobieństwa te są znacznie głębsze, niż wynikałoby z prostego porównania genów.


Ciastka z plastiku. Jak drożdże przerabiają odpady na żywność

24 sierpnia 2026, 13:51

Naukowcy z Southern Illinois University Carbondale opracowali proteinowe ciastka z resztek roślinnych i... plastikowych odpadów. Wynalazek powstał w ramach programu NASA, którego celem jest opracowanie rozwiązań mających na celu zapewnienie żywności tam, gdzie jej dostawy mogą być utrudnione – od regionów klęsk żywiołowych, przez okręty podwodne po długotrwałe załogowe misje kosmiczne.


Co zamiast „wycinania DPF”? Legalne alternatywy: diagnostyka, czyszczenie, regeneracja

11 sierpnia 2026, 09:45

Jeszcze kilka lat temu „wycinanie DPF” było jednym z popularniejszych sposobów radzenia sobie z zapchanym filtrem cząstek stałych. Jednak dziś kierowcy powinni mieć świadomość, że takie rozwiązanie nie tylko jest nielegalne, ale również grozi poważnymi konsekwencjami - od problemów podczas przeglądu technicznego po wysokie mandaty. Co zatem zrobić, gdy na desce rozdzielczej pojawia się kontrolka filtra?


H. erectus czy P. boisei? Ślady sprzed 1,4 miliona lat mogą znacząco zmienić naszą wiedzę

31 lipca 2026, 15:57

W północnej Kenii, w formacji Koobi Fora nad jeziorem Turkana, zespół badaczy z USA i Kenii odkrył wyjątkowe stanowisko skamieniałych śladów stóp sprzed około 1,43 miliona lat. Odciski zachowane na jednej powierzchni dawnego brzegu jeziora dokumentują grupę ośmiu hominidów poruszających się razem w tym samym miejscu i czasie.


Naukowcy ukrywają drony przed wzrokiem ludzi i zwierząt

23 lipca 2026, 09:39

Naukowcy z Northwestern University opracowali drona, który ukrywa się przed ludzkim okiem nie dzięki kamuflażowi czy przezroczystym materiałom, lecz wykorzystuje rozmycie ruchu. Zamiast upodabniać maszynę do otoczenia, zespół postawił na ten sam efekt, dzięki któremu szybko wirujący wentylator czy śmigło sprawiają wrażenie, jakby częściowo zniknęły.


Wrodzona ślepota zmniejsza mielinizację kory mózgowej

14 lipca 2026, 09:51

Od dawna wiadomo, że u osób niewidomych od urodzenia kora mózgu w obszarach odpowiedzialnych za widzenie jest grubsza niż u osób widzących. Fakt ten wyjaśniano brakiem przycinania synaptycznego, naturalnego procesu, w którym mózg dziecka w pierwszych latach życia eliminuje nadmiarowe, niepotrzebne połączenia nerwowe. Skoro u niewidomych brakuje bodźców wzrokowych, które miałyby wskazać, jakie połączenia są zbędne, przycinanie miało być zaburzone, a kora pozostawać grubsza niż zwykle.


Po menopauzie jajniki zmieniają swoją funkcję?

8 lipca 2026, 08:23

W biologii reprodukcyjnej panuje milczące przekonanie, że jajnik po menopauzie to organ w stanie spoczynku. Puste rusztowanie z tkanki łącznej, które przez pewien czas jeszcze wydziela śladowe ilości testosteronu, a potem po prostu trwa, nie robiąc nic szczególnego. Nowe badanie zespołu Franceski Duncan z Northwestern University, opublikowane w Molecular Human Reproduction, każe to przekonanie zrewidować. Okazuje się, że jajnik po zakończeniu funkcji rozrodczej nie usypia – on się przekwalifikowuje.


Owady na talerzu. Czy Europejczyk może żywić się insektami?

26 czerwca 2026, 17:06

Problem w tym, że większość Europejczyków na samą myśl o zjedzeniu owada odczuwa wstręt lub lęk. I właśnie te emocje – wraz z pytaniem, jak bardzo są one rzeczywiście trwałe – były przedmiotem badań przeprowadzonych przez zespół, w skład którego wchodzili Andreia C. B. Ferreira, João Pereira i Paulo Duarte z Universidade da Beira Interior.


Nauka o niezawodności: dlaczego jedne laptopy żyją 3 lata, a inne 10

15 czerwca 2026, 10:48

Każdy, kto kupił kiedyś laptopa za tysiąc złotych z marketu i patrzył, jak po dwóch latach rozpada się w rękach — pęka zawias, wypadają klawisze, bateria puchnie — zadawał sobie to pytanie. I każdy, kto widział dziesięcioletniego ThinkPada, który po przejściu przez trzech właścicieli wciąż pracuje bez zarzutu, zadawał sobie pytanie odwrotne. Dlaczego pozornie podobne urządzenia — ten sam procesor, podobny ekran, zbliżona masa — mają tak dramatycznie różną żywotność? Odpowiedź nie leży w magii ani w marketingu. Leży w inżynierii niezawodności — dziedzinie nauki, która zajmuje się przewidywaniem, mierzeniem i projektowaniem trwałości urządzeń. I która wyjaśnia przy okazji, dlaczego rynek używanego sprzętu biznesowego ma solidne, naukowe podstawy.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy