Modernizacja Wielkiego Zderzacza Hadronów, koszty i korzyści finansowe

24 września 2026, 16:04

Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) został wyłączony i przez najbliższe cztery lata nie będzie pracował. Trwa bowiem jego rozbudowa, w ramach której powstanie HiLumi LHC, czyli Wielki Zderzacz Hadronów o Wysokiej Świetlności. W ciągu tych czterech lat część LHC zostanie zdemontowana i zastąpiona nowymi urządzeniami, które są właśnie budowane. HiLumi LHC może dokonać ważnych odkryć, które odpowiedzą na wiele pytań o wszechświat. A co, jeśli żadnych odkryć nie będzie? Jeśli akcelerator będzie pracował zgodnie z planem, naukowcy będą zbierali dane i nic. Żadnego odkrycia, które trafiłoby na pierwsze strony gazet. Czy pieniądze wydane na modernizację zostaną zmarnowane? Na takie pytanie na łamach CERN Courier odpowiadają ekonomiści Massimo Floria i Jessica Catalano.



Jeden mózg, dwie drogi. Odkrycie podważa dotychczasowy model rozwoju mózgu

22 września 2026, 08:58

Mózg od zawsze postrzegany był jako jeden organ. Jednak badania zespołu z Uniwersytetu Stanforda, którym kierowali Rayyan T. Jokhai, Christopher J. Lowe i Kyle M. Loh wskazują, że powinniśmy raczej mówić o dwóch częściach pochodzących od innych populacji komórek, które przez setki milionów lat rozwijały się równolegle. Odkrycie wywraca do góry nogami obowiązujący od dziesięcioleci model rozwoju mózgu, który zakłada istnienie jednej populacji komórek prekursorowych, dającej początek wszystkim jego regionom. Nowe badania wskazują, że przodomózgowie i śródmózgowie powstają z innej populacji komórek niż tyłomózgowie.


Mionium a teoria Einsteina. Uczeni chcą sprawdzić, jak grawitacja działa na cząstki II generacji

17 września 2026, 10:55

Naukowcy z ETH Zurych i Instytutu Paula Scherrera, których pracami kierowali Jesse Zhang i Anna Soter, poczynili ważny krok w kierunku odpowiedzi na pytanie, czy grawitacja działa tak samo na zwykłą materię i na egzotyczne atomy. W tym celu wytworzyli wiązkę mionium, która ma umożliwić badanie swobodnego spadku materii zawierającej antycząstkę drugiej generacji.


Kwantowe struny Bethego w ultrazimnym gazie

15 września 2026, 11:18

Około stu lat temu Hans Bethe, późniejszy noblista, przewidział istnienie niezwykłych kwantowych stanów związanych, w których tworzące je cząstki wspólnie poruszają się, zderzają z podobnymi obiektami i zachowują swoją strukturę. Teraz Hanns-Christoph Nägerl z Uniwersytetu w Innsbrucku i jego zespół stworzyli mieszaninę takich obiektów zwanych strunami Bethego. Uzyskane przez nich struny składały się z co najmniej sześciu atomów.


Ekspansja Słowian już od II wieku? Nowa metoda analizy DNA pokazuje, co niewidoczne

15 września 2026, 08:43

W latach 150–550 na obszarze od środkowego Dunaju po środkową Wołgę pochowano osoby, które wykazują podobieństwo genetyczne do późniejszych populacji związanych ze Słowianami. Związek ten uwidoczniła odmienna od dotychczas stosowanych metoda analizy danych genetycznych. Autorzy nowej pracy stawiają więc hipotezę, że pierwsza zauważalna faza ekspansji społeczności o słowiańskim profilu genetycznym przypada już na II wiek naszej ery, a nie dopiero na wiek VI.


Badanie sugeruje, że różne grupy szympansów mają różne akcenty

4 września 2026, 08:13

W miarę dorastania ludzki akcent staje się coraz wyraźniejszy, a my często potrafimy poznać po nim, skąd pochodzi mówca. Nowe badania sugerują, że podobny proces zachodzi też u szympansów. Charakterystyczne cechy odgłosów danej populacji pojawiają się już u najmłodszych, a z czasem stają się coraz wyraźniejsze. Do takich wniosków doszli Kassandra Giragosian z Queen Mary University of London, Marina Davila-Ross z University of Portsmouth oraz Derry Taylor z Institute des Sciences Cognitives Marc Jeannerod.


NASA wystrzeliła swoja najnowszą perłę w koronie – Teleskop Kosmiczny Nancy Grace Roman

31 sierpnia 2026, 10:36

Wczoraj o godzinie 13:26 czasu polskiego NASA wysłała w przestrzeń kosmiczną swoją najnowszą perłę w koronie – Teleskop Kosmiczny Nancy Grace Roman. To nowe wielkie obserwatorium kosmiczne, które będzie badało ciemną energię, ciemną materię i planety pozasłoneczne. Teleskop wystartował na pokładzie rakiety Falcon Heavy firmy SpaceX z historycznego stanowiska 39A Centrum Kosmicznego im. Kennedy'ego na Florydzie. Teraz niezwykłe urządzenie czeka 3-miesięczna podróż i przygotowania do rozpoczęcia pracy.


Neandertalczycy weszli w głąb Półwyspu Arabskiego?

28 sierpnia 2026, 11:23

Neandertalczyków kojarzymy przede wszystkim z Europą i chłodniejszymi obszarami Azji. Jednak nowe badania sugerują, że około 55 tysięcy lat temu mogli oni dotrzeć do północnej części Półwyspu Arabskiego. Dowodem na to są kamienne narzędzia, których kształt i sposób wykonania bardziej przypominają artefakty ze stanowisk wiązanych z neandertalczykami niż z Homo sapiens.


Powódź Magdaleny była tylko jedną z serii 16 wielkich powodzi z lat 1341–1343

26 sierpnia 2026, 08:54

Przez wieki historycy byli przekonani, że tzw. powódź Marii Magdaleny – która rozpoczęła się w lipcu 1342 roku – była największym udokumentowanym tego typu wydarzeniem w średniowiecznej Europie. Nowe badania, przeprowadzone przez międzynarodowy zespół naukowy pod kierunkiem Andrei Kiss i Güntera Blöschla z Wiedeńskiego Uniwersytetu Technologicznego, dowodzą, że pomiędzy jesienią 1341 a końcem 1343 roku Europę nawiedziło aż 16 dużych powodzi. A rok 1342 był rekordowym w ciągu ostatnich 700 lat pod względem liczby takich wydarzeń.


S301 – gwiazda najbliższa czarnej dziurze Drogi Mlecznej to okazja do niezwykłych badań

24 sierpnia 2026, 09:01

Badacze z Instytutu Fizyki Pozaziemskiej im. Maxa Plancka (MPE) odkryli gwiazdę najbliższą Sagittarius A*, supermasywnej czarnej dziurze w centrum Drogi Mlecznej. Gwiazda S301 znajduje się na silnie eliptycznej orbicie i obiega czarną dziurę w ciągu zaledwie 8,7 lat. W trakcie największego zbliżenia znajduje się w odległości zaledwie 12 jednostek astronomicznych od SgrA*. Pędzi wówczas z prędkością 25 000 km/s.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy